Zwierzęta Puszczy Białowieskiej tworzą jedną z najbogatszych faun związanych z naturalnymi lasami nizinnymi Europy. Żubr jest najbardziej rozpoznawalnym mieszkańcem tego miejsca, ale to zaledwie jeden z tysięcy występujących tutaj gatunków. W całym obiekcie światowego dziedzictwa Puszcza Białowieska stwierdzono ponad 12 tysięcy gatunków bezkręgowców, ponad 250 gatunków ptaków, 59 gatunków ssaków, 13 gatunków płazów oraz 7 gatunków gadów.
Wyjątkowość Puszczy nie wynika jednak tylko z liczby gatunków. Szczególne znaczenie ma obecność zwierząt związanych ze starymi, naturalnymi lasami, martwym drewnem, dziuplastymi drzewami, podmokłymi fragmentami lasu i innymi siedliskami, których w silnie przekształconych kompleksach leśnych jest coraz mniej.
Więcej informacji dotyczących różnorodności puszczańskiej fauny przedstawia Białowieski Park Narodowy. Warto przy tym rozróżnić sam park narodowy od całej Puszczy Białowieskiej, która jest znacznie większym, transgranicznym kompleksem leśnym rozciągającym się po obu stronach granicy polsko-białoruskiej.
zaskroniec zwyczajny
Jakie zwierzęta żyją w Puszczy Białowieskiej?
Puszcza kojarzy się przede wszystkim z dużymi ssakami. Można tu spotkać żubry, jelenie, sarny, dziki, wilki i rysie. Występują także lisy, borsuki, wydry, kuny, bobry, zające oraz liczne gatunki niewielkich ssaków. Ważną częścią puszczańskiej fauny są również nietoperze.
Znacznie większą różnorodność gatunkową reprezentują jednak zwierzęta, których podczas zwykłego spaceru możemy nawet nie zauważyć. W glebie, ściółce, martwym drewnie, pod korą drzew oraz w koronach lasu żyją tysiące gatunków bezkręgowców.
Puszcza jest również wyjątkowo ważną ostoją ptaków. Obok licznych ptaków śpiewających występują tutaj dzięcioły, sowy oraz ptaki drapieżne. W niewielkich zbiornikach wodnych i na terenach podmokłych żyją natomiast płazy, a gady można spotkać między innymi na skrajach lasu i w dobrze nasłonecznionych miejscach.
traszka zwyczajna
Bezkręgowce, najliczniejsi mieszkańcy Puszczy
Choć to żubr przyciąga największą uwagę turystów, pod względem liczby gatunków zdecydowanie dominują bezkręgowce. Według aktualnych danych na terenie Puszczy Białowieskiej stwierdzono ich ponad 12 tysięcy.
Do tej ogromnej grupy należą między innymi owady, pajęczaki, mięczaki, wije oraz pierścienice. Szczególne znaczenie mają gatunki związane z martwym i rozkładającym się drewnem. Stare pnie, wykroty i leżące kłody nie są więc niepotrzebnymi pozostałościami po obumarłych drzewach. Stanowią siedlisko, miejsce żerowania i rozwoju wielu organizmów.
W Puszczy przetrwały również bezkręgowce charakterystyczne dla lasów o długiej ciągłości ekologicznej. Niektóre należą do gatunków rzadkich i zagrożonych, dlatego zachowanie starych drzew oraz naturalnych procesów zachodzących w lesie ma dla nich ogromne znaczenie.
Płazy Puszczy Białowieskiej
Wilgotne fragmenty lasu, niewielkie zbiorniki oraz tereny okresowo podmokłe tworzą odpowiednie warunki dla płazów. W obiekcie światowego dziedzictwa Puszcza Białowieska stwierdzono 13 gatunków należących do tej grupy.
Można tutaj spotkać między innymi:
- rzekotkę drzewną,
- kumaka nizinnego,
- grzebiuszkę ziemną,
- ropuchę szarą,
- żabę trawną,
- żabę moczarową,
- traszkę zwyczajną,
- traszkę grzebieniastą.
Płazy są silnie związane z warunkami panującymi w środowisku. Do rozrodu potrzebują odpowiednich miejsc wodnych, natomiast znaczną część życia mogą spędzać na lądzie. Z tego powodu istotne jest zachowanie zarówno niewielkich zbiorników, jak i otaczających je naturalnych siedlisk.
kulczyk (European serin)
Gady żyjące w Puszczy Białowieskiej
Gady są zdecydowanie mniej liczne pod względem liczby gatunków. Na terenie Puszczy stwierdzono ich siedem. Jednym z najczęściej spotykanych jest zaskroniec zwyczajny. Można również zobaczyć jaszczurkę żyworodną, jaszczurkę zwinkę, padalca oraz żmiję zygzakowatą.
Szczególnie interesującym, a zarazem rzadkim przedstawicielem tej grupy jest żółw błotny. W faunie Puszczy znajduje się również gniewosz plamisty.
Gady korzystają przede wszystkim z miejsc, które pozwalają im odpowiednio regulować temperaturę ciała. Dlatego można je spotkać nie tylko w głębi lasu, lecz także na polanach, skrajach dróg, w pobliżu terenów podmokłych oraz w innych bardziej nasłonecznionych miejscach.
Jakie ryby występują w wodach Puszczy?
Fauna ryb jest znacznie mniej różnorodna niż fauna ptaków czy ssaków. Puszcza Białowieska nie ma rozległych jezior, natomiast przepływające przez nią rzeki i strumienie mają zazwyczaj spokojny charakter.
W wodach całego kompleksu puszczańskiego stwierdzono 32 gatunki ryb i smoczkoustych. Warunki różnią się jednak pomiędzy poszczególnymi ciekami, dlatego nie oznacza to, że wszystkie gatunki można spotkać w każdej rzece czy na terenie samego Białowieskiego Parku Narodowego.
Ptaki Puszczy Białowieskiej
Jeśli interesują nas zwierzęta Puszczy Białowieskiej, szczególną uwagę należy zwrócić na ptaki. Na terenie całego obiektu stwierdzono ponad 250 gatunków. Puszcza jest ważną ostoją zarówno pospolitych ptaków leśnych, jak i gatunków silniej związanych ze starymi drzewostanami.
Charakterystyczną grupę tworzą dzięcioły. Dziuple wykuwane przez te ptaki są następnie wykorzystywane przez inne zwierzęta, dlatego ich obecność wpływa również na funkcjonowanie pozostałych mieszkańców lasu.
W Puszczy można spotkać między innymi dzięcioła trójpalczastego i dzięcioła białogrzbietego. Występują tu również sowy, w tym sóweczka i włochatka, a także liczne ptaki drapieżne oraz gatunki związane z podmokłymi fragmentami kompleksu.
Ssaki Puszczy Białowieskiej
Na obszarze całego obiektu światowego dziedzictwa stwierdzono 59 gatunków ssaków. To właśnie w tej grupie znajdują się najbardziej rozpoznawalni mieszkańcy Puszczy.
Do dużych ssaków kopytnych należą:
- żubr,
- jeleń szlachetny,
- sarna,
- dzik,
- łoś.
W puszczańskich lasach żyją także duże drapieżniki, przede wszystkim wilk i ryś. Towarzyszą im mniejsi przedstawiciele ssaków drapieżnych, na przykład lis, borsuk, wydra oraz kuny.
Nie można pomijać niewielkich ssaków, choć zwykle są znacznie mniej widoczne. Gryzonie, ryjówki oraz nietoperze stanowią istotną część całego ekosystemu i uczestniczą w wielu zależnościach pokarmowych.
Żubr, symbol Puszczy Białowieskiej
Najbardziej znanym zwierzęciem Puszczy jest bez wątpienia żubr europejski. To największy dziko żyjący ssak lądowy Europy, a Puszcza Białowieska jest najważniejszą ostoją tego gatunku.
Historia żubra pokazuje jednocześnie, jak łatwo nawet duży i dobrze znany gatunek może znaleźć się na skraju zagłady. Ostatnie dziko żyjące żubry z Puszczy Białowieskiej wyginęły na początku XX wieku. Gatunek udało się jednak odtworzyć dzięki zwierzętom zachowanym w hodowlach.
Dziś Puszcza ponownie jest domem dla największej na świecie wolno żyjącej populacji żubra. Więcej o tym niezwykłym gatunku przeczytasz w artykule żubry w Puszczy Białowieskiej.
Wilk w Puszczy Białowieskiej
Wilk jest jednym z najważniejszych dużych drapieżników występujących w Puszczy. Żyje w grupach rodzinnych nazywanych watahami i zajmuje rozległe terytoria. Do jego najważniejszych naturalnych ofiar należą dzikie ssaki kopytne.
Nie ma jednak potrzeby podawania jednej stałej liczby wilków zamieszkujących Puszczę. Wielkość populacji zmienia się wraz z rozrodem, śmiertelnością i przemieszczaniem się młodych zwierząt. Ponadto terytoria wilczych rodzin nie odpowiadają granicom administracyjnym parku czy państwa.
Badania prowadzone przez Instytut Biologii Ssaków PAN w Białowieży pokazują, że wilki pełnią ważną rolę w naturalnym funkcjonowaniu populacji dzikich ssaków kopytnych.
Ryś, skryty drapieżnik puszczy
Znacznie trudniejszy do zaobserwowania jest ryś euroazjatycki. Prowadzi skryty tryb życia, a obecność człowieka zazwyczaj wykrywa znacznie wcześniej, zanim sam zostanie zauważony.
Ryś jest przede wszystkim samotnym łowcą. W Puszczy ważnym składnikiem jego diety są sarny, może jednak polować również na inne, mniejsze zwierzęta. Do życia potrzebuje rozległych obszarów zapewniających odpowiednie kryjówki i dostęp do ofiar.
Dlaczego martwe drewno jest ważne dla zwierząt?
Jedną z najbardziej charakterystycznych cech naturalnego lasu jest obecność martwych drzew. Stojące pnie, wykroty i rozkładające się kłody mogą wyglądać jak pozostałość po zakończonym życiu drzewa, jednak dla wielu organizmów właśnie wtedy zaczynają pełnić nową funkcję.
Martwe drewno jest miejscem rozwoju licznych owadów i innych bezkręgowców. Korzystają z niego także zwierzęta poszukujące pokarmu oraz kryjówek. Z kolei dziuple w starych i obumierających drzewach mogą służyć ptakom, nietoperzom oraz drobnym ssakom.
Właśnie dlatego naturalne obumieranie i rozkład drzew są ważnymi elementami funkcjonowania puszczańskiego ekosystemu.
Stado żubrów
Dlaczego zwierzęta Puszczy Białowieskiej są tak wyjątkowe?
Znaczenie Puszczy Białowieskiej nie polega na zgromadzeniu możliwie największej liczby zwierząt na niewielkiej przestrzeni. Jej wartość wynika przede wszystkim z różnorodności siedlisk i zachowania naturalnych procesów, które pozwalają współistnieć ogromnej liczbie gatunków.
Według aktualnego Planu Zarządzania Puszczą Białowieską obszar ten jest siedliskiem ponad 12 tysięcy gatunków bezkręgowców, 250 gatunków ptaków i 59 gatunków ssaków. Do tego dochodzą płazy, gady, ryby oraz wiele innych organizmów tworzących wspólny ekosystem.
Zwierzęta Puszczy Białowieskiej obejmują więc znacznie więcej niż żubry, wilki i rysie. Równie ważny może być niewielki chrząszcz żyjący w rozkładającym się pniu, płaz korzystający z okresowego zbiornika czy dzięcioł wykuwający dziuplę w starym drzewie. Dopiero wszystkie te organizmy razem pokazują prawdziwe bogactwo jednego z najcenniejszych przyrodniczo lasów Europy.
Informacja: artykuł ma charakter informacyjny. W przypadku spotkania z dzikim zwierzęciem należy zachować dystans, nie próbować go dotykać ani dokarmiać oraz przestrzegać zasad obowiązujących na obszarach chronionych.
Jakie zwierzęta żyją w Puszczy Białowieskiej?
W Puszczy Białowieskiej występują między innymi żubry, wilki, rysie, jelenie, sarny, dziki, łosie, bobry, wydry, nietoperze oraz liczne gatunki ptaków, płazów, gadów i bezkręgowców.
Jakie jest najbardziej znane zwierzę Puszczy Białowieskiej?
Najbardziej rozpoznawalnym mieszkańcem Puszczy Białowieskiej jest żubr europejski. To największy dziko żyjący ssak lądowy Europy i jeden z najważniejszych symboli tego obszaru.
Czy w Puszczy Białowieskiej żyją wilki i rysie?
Tak. Zarówno wilk, jak i ryś euroazjatycki występują w Puszczy Białowieskiej. Oba gatunki prowadzą skryty tryb życia, dlatego spotkanie ich podczas zwykłego spaceru jest rzadkie.
