Jak zwierzęta przygotowują się do zimy? Każdy gatunek robi to inaczej. Jedne gromadzą zapasy, a inne zmieniają sierść. Część odkłada tłuszcz, zasypia albo odlatuje do cieplejszych regionów.
Przygotowania rozpoczynają się zwykle przed pierwszym śniegiem. Zwierzęta reagują na skracający się dzień, spadek temperatury i mniejszą ilość pokarmu.
Zima oznacza mróz, krótszy dzień oraz utrudniony dostęp do pożywienia. Skuteczna strategia pozwala ograniczyć straty energii i zwiększa szansę przeżycia.
Skąd zwierzęta wiedzą, że nadchodzi zima?
Najbardziej przewidywalnym sygnałem jest długość dnia. Jesienią dzień staje się coraz krótszy. Zmiana wpływa na hormony, apetyt, aktywność oraz wzrost nowej sierści.
Ponadto znaczenie mają temperatura i dostępność pokarmu. Chłodne noce mogą przyspieszyć szukanie schronień. Zanik owadów skłania część ptaków do rozpoczęcia wędrówki.
Jednak zmiany nie zachodzą u wszystkich gatunków w tym samym czasie. Opisuje je również artykuł o zachowaniu zwierząt jesienią.
Które zwierzęta gromadzą zapasy na zimę?
Dlatego zapasy tworzą zwierzęta aktywne także podczas chłodnych miesięcy. Zbierają nasiona, orzechy, owoce i inne trwałe pożywienie.
- Wiewiórki ukrywają pokarm w wielu miejscach.
- Sójki zakopują żołędzie w ziemi.
- Chomiki przenoszą ziarna do podziemnych komór.
- Myszy magazynują nasiona w bezpiecznych kryjówkach.
- Bobry gromadzą gałęzie w pobliżu swojej siedziby.
Jednak zwierzę nie zawsze odnajduje każdą skrytkę. Pozostawione nasiona mogą wykiełkować. W ten sposób niektórzy zbieracze pomagają rozsiewać rośliny.
Wiewiórka nie przesypia całej zimy. Szczegóły opisuje artykuł co je i co robi wiewiórka zimą.
Jesienią niedźwiedź intensywnie żeruje. Dzięki temu gromadzi zapasy tłuszczu na zimę.
Dlaczego zwierzęta zwiększają zapasy tłuszczu?
Ponadto tłuszcz jest magazynem energii. Warstwa pod skórą ogranicza także utratę ciepła. Jesienią wiele zwierząt intensywnie żeruje i przybiera na masie.
Szczególnie duże znaczenie ma to u gatunków zapadających w hibernację. Jeże, popielice i nietoperze przez wiele tygodni nie zdobywają pokarmu. Korzystają wtedy z energii zgromadzonej w organizmie.
Tłuszcz pomaga też gatunkom aktywnym zimą. Jeleń lub lis potrzebuje energii na poruszanie się po śniegu. Musi też stale utrzymywać odpowiednią temperaturę ciała.
Jak zmienia się sierść i upierzenie przed zimą?
Wiele ssaków jesienią linieje. Letnia okrywa zostaje zastąpiona gęstszym futrem. Pomiędzy włosami zatrzymuje się warstwa powietrza ograniczająca utratę ciepła.
Jelenie, sarny, lisy i wilki zyskują grubsze futro. Zając bielak oraz gronostaj mogą zmieniać barwę okrywy na jaśniejszą. Biały kolor ułatwia ukrycie się na śniegu.
Natomiast ptaki stroszą pióra podczas chłodu. Powstaje wtedy izolująca warstwa powietrza. Przed zimą uzupełniają też upierzenie podczas pierzenia.
Z kolei gęste zimowe futro chroni lisa rudego przed mrozem i utratą ciepła.
Jak zwierzęta przygotowują schronienia?
Ponadto dobra kryjówka chroni przed wiatrem, śniegiem i drapieżnikami. Zwierzęta wybierają nory, dziuple, szczeliny skalne oraz miejsca pod korzeniami.
Jeże budują gniazda z suchych liści i traw. Owady chowają się pod korą albo w ściółce. Płazy i gady szukają miejsc, które nie przemarzają.
Niektóre gatunki poprawiają istniejące schronienia. Wiewiórki uszczelniają gniazda liśćmi i mchem. Gryzonie pogłębiają nory oraz przygotowują komory na zapasy.
Czym różni się hibernacja od snu zimowego?
Z kolei hibernacja oznacza głębokie spowolnienie pracy organizmu. Spada temperatura ciała, oddech i tempo przemiany materii. Tak zimują między innymi jeże, popielice, susły i liczne nietoperze.
Natomiast niedźwiedź pozostaje zimą w gawrze, ale jego stan jest płytszy. Temperatura ciała nie spada tak mocno jak u małych hibernujących ssaków. Może też szybciej się obudzić.
Co więcej, niektóre zwierzęta korzystają z krótkiego odrętwienia. Ograniczają aktywność na kilka godzin lub dni. Reagują w ten sposób na wyjątkowo niekorzystną pogodę.
Z kolei gady i płazy nie utrzymują stałej temperatury ciała. Zimują w norach, mule lub szczelinach. Ich aktywność i metabolizm bardzo mocno wtedy spadają.
Dlaczego część zwierząt odlatuje lub odchodzi?
Ponadto migracja pozwala opuścić miejsce, w którym brakuje pokarmu. Ptaki owadożerne tracą jesienią podstawowe źródło pożywienia. Gatunki wodne mają problem po zamarznięciu zbiorników.
Bociany, jaskółki i kukułki wędrują na południe. Żurawie mogą zimować w zachodniej albo południowej Europie. Więcej wyjaśnia artykuł dlaczego ptaki odlatują jesienią.
Co więcej, wędrują także niektóre ssaki. Renifery pokonują duże odległości między sezonowymi pastwiskami. W górach zwierzęta mogą schodzić niżej, gdzie łatwiej znaleźć pokarm.
Jak zimują zwierzęta pozostające aktywne?
Jednak nie wszystkie zwierzęta zasypiają lub migrują. Lisy, wilki, sarny, jelenie i dziki pozostają aktywne. Zmieniają dietę, trasę wędrówek oraz rytm dnia.
Z kolei ptaki osiadłe szukają nasion, owoców i zimujących bezkręgowców. Dzięcioły wydobywają larwy spod kory. Sikory przeszukują gałęzie i odwiedzają karmniki.
Ponadto zwierzęta ograniczają niepotrzebny wysiłek. Korzystają z osłoniętych miejsc i wspólnych legowisk. Niektóre zbijają się w grupy, co ułatwia zachowanie ciepła.
Natomiast norka amerykańska pozostaje aktywna zimą i nadal szuka pokarmu.
Jak pomagać zwierzętom zimą bez wyrządzania szkody?
Najważniejsze jest pozostawienie bezpiecznych kryjówek. Sterta liści może służyć jeżowi i bezkręgowcom. Dziuple, gęste krzewy oraz martwe drewno również mają znaczenie.
Nie należy budzić hibernujących zwierząt. Każde wybudzenie zużywa cenne zapasy energii. Znalezione osłabione albo ranne zwierzę wymaga pomocy specjalistów.
Ptaki można dokarmiać odpowiednim pokarmem. Gdy zaczniemy robić to regularnie, zachowajmy ciągłość podczas mrozów. Nie podawajmy pieczywa ani słonych resztek.
Jak zwierzęta przygotowują się do zimy, najważniejsze informacje
- Gromadzą pokarm w norach, dziuplach i ziemnych skrytkach.
- Zwiększają zapasy tłuszczu oraz zmieniają sierść.
- Przygotowują bezpieczne schronienia przed mrozem.
- Zapadają w hibernację albo ograniczają aktywność.
- Migrują do miejsc z lepszym dostępem do pokarmu.
Najczęściej zadawane pytania
Kiedy zwierzęta zaczynają przygotowania do zimy?
Większość rozpoczyna przygotowania późnym latem lub jesienią. Termin zależy od gatunku i warunków pogodowych.
Jakie zwierzęta robią zapasy na zimę?
Zapasy gromadzą między innymi wiewiórki, sójki, chomiki, myszy oraz bobry.
Jakie zwierzęta zapadają w hibernację?
Hibernują między innymi jeże, susły, popielice oraz liczne gatunki nietoperzy.
Czy niedźwiedź hibernuje tak samo jak jeż?
Nie. Zimowy stan niedźwiedzia jest płytszy. Jego temperatura nie spada tak mocno jak u jeża.
Źródła
- Gov.pl, materiał edukacyjny „Przygotowanie zwierząt do zimy”.
- Lasy Państwowe, materiały o zachowaniu zwierząt jesienią i zimą.
- Zintegrowana Platforma Edukacyjna, materiały o sezonowych zachowaniach zwierząt.
