Zwierzęta – Internetowe Królestwo Zwierząt

Encyklopedia gatunków, ciekawostki i porady o zwierzętach świata

Advertisement

Węgiel kamienny dla dzieci: jak powstał i do czego służy?

Węgiel kamienny: czarna skała z błyszczącymi warstwami
()

Węgiel kamienny to czarna, błyszcząca skała, która potrafi się palić. Powstał z roślin, które rosły na Ziemi setki milionów lat temu, jeszcze przed dinozaurami. Ludzie wydobywają go z głębi ziemi w kopalniach i spalają, aby otrzymać ciepło oraz prąd. W tym artykule wyjaśniamy prostym językiem, jak powstał węgiel, jakie zwierzęta żyły w tamtych czasach i dlaczego coraz częściej szukamy innych źródeł energii.

Czym jest węgiel kamienny?

Węgiel kamienny to skała osadowa pochodzenia roślinnego. Składa się głównie z pierwiastka o nazwie węgiel, dlatego dobrze się pali i oddaje dużo ciepła. Jest twardy, ciężki i czarny, a jego powierzchnia często błyszczy. Naukowcy nazywają go paliwem kopalnym, ponieważ wydobywa się go z ziemi. Co więcej, jest to paliwo nieodnawialne. Jego zapasy kiedyś się skończą, ponieważ nowy węgiel powstaje miliony lat.

Jak powstał węgiel kamienny?

Większość węgla powstała w okresie zwanym karbonem, mniej więcej od 360 do 300 milionów lat temu. Wtedy na Ziemi rosły ogromne, bagienne lasy. Gdy rośliny obumierały, wpadały do wody i błota. Tam brakowało tlenu, dlatego nie gniły całkowicie. Kolejne warstwy roślin przykrywały poprzednie.

Najpierw z roślin powstał torf. Następnie torf przykryły piasek i muł, a potem kolejne warstwy skał. Głęboko pod ziemią panowały wysoka temperatura i ogromne ciśnienie. W efekcie przez miliony lat torf zmieniał się w węgiel brunatny, a później w węgiel kamienny. Z kilku metrów roślin powstaje przy tym zaledwie cienka warstwa węgla. Podobne podmokłe miejsca możesz zobaczyć dziś na terenach bagiennych w Polsce.

Torfowisko ze świerkami i czerwonymi krzewinkami we mgle

Na takich podmokłych terenach powstaje torf, z którego po milionach lat może powstać węgiel.

Jakie rośliny rosły w lasach karbonu?

W lasach karbonu nie było jeszcze kwiatów ani trawy. Rosły tam za to olbrzymie widłaki, skrzypy i paprocie, a niektóre z nich osiągały wysokość kilkudziesięciu metrów. Dzisiejsze widłaki i skrzypy są małe, jednak to ich dalecy krewni. O tym, jak rozmnażają się paprocie, przeczytasz w artykule cykl życiowy paproci.

Jakie zwierzęta żyły, gdy powstawał węgiel kamienny?

W lasach karbonu żyły przede wszystkim olbrzymie owady i inne stawonogi. Było tam bowiem więcej tlenu niż dziś. Oto kilka przykładów:

  • Meganeura: owad podobny do ważki o rozpiętości skrzydeł około 70 cm.
  • Arthropleura: wij, który mierzył ponad 2 metry długości.
  • Pierwsze gady: niewielkie zwierzęta podobne do jaszczurek.
  • Płazy: niektóre były duże jak dzisiejsze krokodyle.

Dinozaury pojawiły się dopiero znacznie później. Jeśli lubisz prehistoryczne zwierzęta, zajrzyj do artykułu dinozaury: ciekawostki dla dzieci.

Jakie są rodzaje węgla?

Węgiel różni się wiekiem i tym, jak długo przebywał głęboko pod ziemią. Im starszy i bardziej ściśnięty, tym więcej zawiera pierwiastka węgla i tym więcej daje ciepła:

  • Torf: młody, miękki i brązowy materiał z roślin, jeszcze nie węgiel.
  • Węgiel brunatny: brązowy lub ciemnobrązowy, zawiera dużo wody i daje mniej ciepła.
  • Węgiel kamienny: czarny i twardy, daje dużo ciepła.
  • Antracyt: najstarsza i najtwardsza odmiana węgla kamiennego, mocno błyszcząca.

Gdzie w Polsce wydobywa się węgiel kamienny?

W Polsce najwięcej węgla kamiennego leży na Górnym Śląsku. To Górnośląskie Zagłębie Węglowe, gdzie działa większość kopalń. Ponadto węgiel wydobywa się na Lubelszczyźnie, w kopalni Bogdanka. Dawniej kopalnie działały także na Dolnym Śląsku, w okolicach Wałbrzycha. Natomiast węgiel brunatny kopie się w odkrywkach, na przykład w okolicach Bełchatowa i Turowa. Wiedzę o polskich złożach gromadzi Państwowy Instytut Geologiczny.

Podziemny chodnik dawnej kopalni oświetlony lampami

Górnicy pracują w podziemnych chodnikach, czasem kilkaset metrów pod ziemią.

Do czego służy węgiel kamienny?

Najczęściej węgiel spala się w elektrowniach. Ciepło zamienia wodę w parę, a para obraca turbiny, które wytwarzają prąd. Węgiel ogrzewa również domy i szkoły. Z kolei z odpowiedniego węgla kamiennego robi się koks, potrzebny w hutach do produkcji stali.

Dlaczego spalanie węgla szkodzi przyrodzie?

Podczas spalania węgla do powietrza trafia dużo dwutlenku węgla. Ten gaz zatrzymuje ciepło przy Ziemi, a w efekcie klimat się ociepla. Poza tym dym z kominów zawiera pyły, które tworzą smog i szkodzą ludziom oraz zwierzętom. Dlatego coraz więcej prądu wytwarzamy dzięki wiatrowi i słońcu.

Najczęściej zadawane pytania

Czy węgiel kamienny się skończy?

Tak, bo jego zapasy są ograniczone, a nowy węgiel powstaje miliony lat. Dlatego warto oszczędzać energię i korzystać z odnawialnych źródeł.

Kiedy jest Barbórka?

Barbórka to święto górników obchodzone 4 grudnia. Tego dnia górnicy wspominają świętą Barbarę, swoją patronkę, i zakładają odświętne mundury.

Czy w węglu można znaleźć skamieniałości?

Tak. W skałach obok węgla często widać odciski liści paproci, łodyg skrzypów i kory widłaków. To pamiątki po lasach sprzed setek milionów lat.

Jak oceniasz ten artykuł?

Kliknij gwiazdkę, aby ocenić jakość treści.

Średnia ocena użytkowników: / 5. Liczba głosów:

Brak ocen – bądź pierwszy i oceń ten wpis!