Kręgowce i bezkręgowce to dwa podstawowe określenia poznawane podczas nauki o zwierzętach. Najważniejsza różnica między nimi dotyczy obecności kręgosłupa. Kręgowce mają wewnętrzny szkielet z kręgosłupem, natomiast bezkręgowce go nie posiadają.
Do pierwszej grupy należą między innymi ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki. Z kolei wśród bezkręgowców znajdziemy owady, pająki, ślimaki, dżdżownice oraz meduzy. Dzięki kilku prostym zasadom można łatwo rozpoznać, do której grupy należy dane zwierzę.
Co to są kręgowce?
Kręgowce to zwierzęta posiadające wewnętrzny szkielet. Jego ważnym elementem jest kręgosłup zbudowany z kręgów. Ponadto czaszka chroni mózg przed urazami.
Do tej grupy należą zwierzęta żyjące w wodzie, na lądzie oraz w powietrzu. Kręgowcem jest więc zarówno karp, jak i żaba, jaszczurka, bocian czy pies.
W szkolnym podziale wyróżniamy pięć głównych grup kręgowców:
• ryby,
• płazy,
• gady,
• ptaki,
• ssaki.
Poszczególne grupy różnią się budową oraz sposobem życia. Wszystkie łączy jednak obecność wewnętrznego szkieletu z kręgosłupem.
Jakie są 5 grup kręgowców?
Pięć grup kręgowców to ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki. Ten podział często pojawia się na lekcjach przyrody oraz biologii.
Ryby
Ryby żyją w środowisku wodnym. Większość porusza się dzięki płetwom, a tlen pobiera za pomocą skrzeli.
Więcej wyjaśnia artykuł o tym, jak ryby są przystosowane do życia w wodzie.
Przykłady ryb:
• karp,
• szczupak,
• okoń,
• dorsz,
• rekin.
Pomimo znacznych różnic wszystkie należą do kręgowców. W ich ciele znajduje się bowiem wewnętrzny szkielet z kręgosłupem.
Płazy
Płazy są kręgowcami związanymi z wodą oraz lądem. Do tej grupy zaliczamy między innymi żaby, ropuchy, salamandry i traszki.
Przykłady płazów:
• żaba trawna,
• ropucha szara,
• salamandra plamista,
• traszka zwyczajna.
Co więcej, płazy są zwierzętami zmiennocieplnymi. Temperatura ich ciała zależy więc od warunków panujących w otoczeniu.
W obrębie tej grupy występują między innymi płazy bezogonowe oraz ogoniaste. Salamandry i traszki zachowują ogon również jako dorosłe osobniki.
Kręgowce i bezkręgowce, podział zwierząt i przykłady obu grup. Ilustracja wygenerowana przy użyciu AI.
Gady
Kolejną grupę kręgowców tworzą gady. Zwierzęta te mają wewnętrzny szkielet, a także należą do organizmów zmiennocieplnych.
Przykłady gadów:
• jaszczurka,
• żółw,
• zaskroniec,
• żmija,
• krokodyl.
Ponadto skóra większości gadów jest sucha i pokryta łuskami albo tarczkami. Dzięki temu ogranicza utratę wody.
Ptaki
Ciało ptaków pokrywają pióra. Zwierzęta te mają również dziób oraz skrzydła, chociaż nie każdy gatunek potrafi latać.
Przykłady ptaków:
• wróbel,
• bocian,
• sowa,
• orzeł,
• pingwin.
W przeciwieństwie do płazów i gadów ptaki są stałocieplne. Oznacza to, że utrzymują temperaturę ciała w stosunkowo wąskim zakresie.
Ssaki
Do kręgowców należą również ssaki. Właśnie do tej grupy zalicza się człowiek.
Charakterystyczną cechą samic ssaków jest obecność gruczołów mlecznych. Wytwarzane przez nie mleko służy do karmienia młodych.
Przykłady ssaków:
• pies,
• kot,
• koń,
• jeż,
• wilk,
• wieloryb,
• człowiek.
U większości przedstawicieli tej grupy na skórze występują włosy. Podobnie jak ptaki, ssaki są stałocieplne.
Co to są bezkręgowce?
Bezkręgowce to zwierzęta, które nie mają kręgosłupa. Określenie obejmuje wiele bardzo różnych grup zwierząt.
Brak kręgosłupa nie oznacza jednak, że każde takie zwierzę ma miękkie ciało. Niektóre posiadają twarde elementy chroniące organizm.
Stawonogi mają na przykład szkielet zewnętrzny. Natomiast wiele ślimaków chroni twarda muszla. Mimo takich osłon zwierzęta te nadal nie mają kręgosłupa.
W szkole najczęściej poznajemy takie grupy bezkręgowców jak:
• parzydełkowce,
• płazińce,
• nicienie,
• pierścienice,
• mięczaki,
• stawonogi.
Jak widać, bezkręgowce są bardzo różnorodne. Można je spotkać w wodzie, glebie, lasach, ogrodach oraz w pobliżu człowieka.
Przykłady bezkręgowców
Do bezkręgowców należy ogromna liczba znanych zwierząt.
Najłatwiejsze przykłady to:
• motyl,
• pszczoła,
• mrówka,
• mucha,
• pająk,
• rak,
• ślimak,
• dżdżownica,
• meduza.
Chociaż zwierzęta te bardzo różnią się wyglądem, łączy je jedna ważna cecha. Żadne z nich nie ma kręgosłupa.
Czy ślimak jest kręgowcem?
Nie, ślimak jest bezkręgowcem. Należy do mięczaków i nie ma wewnętrznego szkieletu z kręgosłupem.
Twarda muszla może początkowo wprowadzać w błąd. Nie jest ona jednak kręgosłupem. Jej zadaniem jest przede wszystkim ochrona miękkiego ciała.
Co ciekawe, ślimaki występują zarówno na lądzie, jak i w wodzie. Poszczególne gatunki różnią się wyglądem, wielkością oraz środowiskiem życia.
Czy owady są bezkręgowcami?
Tak, wszystkie owady należą do bezkręgowców. Są jednocześnie przedstawicielami stawonogów.
Zamiast wewnętrznego szkieletu mają twardą osłonę zewnętrzną. Typowy owad posiada również trzy pary odnóży, czyli łącznie sześć nóg.
Jego ciało można podzielić na trzy główne części:
• głowę,
• tułów,
• odwłok.
Do owadów zaliczamy między innymi pszczoły, mrówki, chrząszcze, motyle, ważki oraz muchy.
Czy pająk jest bezkręgowcem?
Tak, pająk jest bezkręgowcem. Nie należy jednak do owadów, lecz do pajęczaków.
Obie grupy zaliczamy do stawonogów. Można je jednak dość łatwo od siebie odróżnić.
Dorosły pająk ma cztery pary odnóży, czyli osiem nóg. Owady mają natomiast trzy pary odnóży i sześć nóg.
Czy dżdżownica jest kręgowcem?
Dżdżownica nie jest kręgowcem. Zaliczamy ją do bezkręgowców, a dokładniej do pierścienic.
Jej wydłużone ciało składa się z wielu podobnych odcinków. Jednocześnie zwierzę nie posiada kręgosłupa ani odnóży.
Najczęściej dżdżownice żyją w wilgotnej glebie. Przemieszczając się w podłożu, wpływają również na jego strukturę.
Czy żaba jest kręgowcem?
Tak, żaba należy do kręgowców. Jest przedstawicielem płazów, czyli jednej z pięciu podstawowych grup kręgowców.
W jej ciele znajduje się wewnętrzny szkielet z kręgosłupem i czaszką. Do płazów należą także ropuchy, salamandry oraz traszki.
Warto przy tym zapamiętać, że wygląd może czasem mylić. Żaba jest kręgowcem, mimo że jej ciało bardzo różni się od ciała psa, ptaka czy ryby.
Czy ryba jest kręgowcem?
Tak, ryby są kręgowcami. Ich wewnętrzny szkielet zawiera kręgosłup.
Nie każdy gatunek ma jednak taki sam rodzaj szkieletu. U wielu ryb jest on kostny, natomiast u rekinów i płaszczek przede wszystkim chrzęstny.
Mimo tej różnicy rekin także pozostaje kręgowcem. O przynależności do tej grupy nie decyduje więc obecność kości, lecz budowa charakterystyczna dla kręgowców.
Czym różnią się kręgowce od bezkręgowców?
Najważniejszą różnicę można zapamiętać bardzo łatwo.
Kręgowce mają kręgosłup, natomiast bezkręgowce go nie mają.
Pierwsza grupa posiada wewnętrzny szkielet z czaszką i kręgosłupem. Z kolei budowa bezkręgowców jest znacznie bardziej zróżnicowana.
Niektóre z nich mają miękkie ciało. Inne chroni muszla albo szkielet zewnętrzny.
Przykładowe kręgowce to:
• pies,
• żaba,
• jaszczurka,
• wróbel,
• karp.
Natomiast przykładowe bezkręgowce to:
• ślimak,
• motyl,
• pająk,
• dżdżownica,
• meduza.
Jak rozpoznać, czy zwierzę jest kręgowcem?
Najpierw spróbuj ustalić, do jakiej grupy należy dane zwierzę. Jeśli jest rybą, płazem, gadem, ptakiem albo ssakiem, zaliczamy je do kręgowców.
Pomaga prosta zasada:
ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki = kręgowce.
Natomiast ślimaki, owady, pająki i dżdżownice należą do bezkręgowców.
Nie należy kierować się wielkością zwierzęcia. Mała żaba ma kręgosłup, podczas gdy znacznie większa ośmiornica go nie posiada.
Dlatego najlepszą metodą jest poznanie podstawowych grup zwierząt, a następnie przyporządkowanie do nich konkretnego gatunku.
Kręgowce i bezkręgowce, przykłady do zapamiętania
Podział łatwiej zapamiętać, gdy każdej grupie przypiszemy znane zwierzę.
Kręgowce:
• ryby, na przykład karp,
• płazy, na przykład żaba,
• gady, na przykład jaszczurka,
• ptaki, na przykład bocian,
• ssaki, na przykład pies.
Bezkręgowce:
• mięczaki, na przykład ślimak,
• owady, na przykład pszczoła,
• pajęczaki, na przykład pająk,
• pierścienice, na przykład dżdżownica,
• parzydełkowce, na przykład meduza.
Dzięki takim przykładom znacznie łatwiej przypomnieć sobie podział podczas odpowiedzi albo sprawdzianu.
Najważniejsze informacje do szkoły
Kręgowce i bezkręgowce różnią się przede wszystkim obecnością kręgosłupa. To najważniejsza informacja, którą trzeba zapamiętać.
Do kręgowców zaliczamy pięć podstawowych grup: ryby, płazy, gady, ptaki oraz ssaki. Wszystkie mają wewnętrzny szkielet z kręgosłupem.
Natomiast bezkręgowce nie posiadają kręgosłupa. Wśród nich znajdują się między innymi owady, pajęczaki, mięczaki, pierścienice i parzydełkowce.
Ślimak jest więc bezkręgowcem, podobnie jak motyl i pająk. Z kolei żaba, karp, bocian, jaszczurka oraz pies należą do kręgowców.
FAQ
Co to są kręgowce?
Kręgowce to zwierzęta posiadające wewnętrzny szkielet z czaszką i kręgosłupem. Do pięciu podstawowych grup należą ryby, płazy, gady, ptaki oraz ssaki.
Co to są bezkręgowce?
Bezkręgowce to zwierzęta, które nie mają kręgosłupa. Należą do nich między innymi ślimaki, owady, pająki, dżdżownice oraz meduzy.
Czy ślimak jest kręgowcem czy bezkręgowcem?
Ślimak jest bezkręgowcem i należy do mięczaków. Chociaż wiele ślimaków ma twardą muszlę, nie posiadają kręgosłupa.
Jakie są 5 grup kręgowców?
Pięć podstawowych grup kręgowców omawianych w szkole to ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki.
Źródła
Zintegrowana Platforma Edukacyjna, materiały dotyczące różnorodności zwierząt.
Zintegrowana Platforma Edukacyjna, materiały dotyczące biologii organizmów zwierzęcych.
Autor: Sylwia Aptacy
