Wierzenia Celtów były pełne zwierząt. Celtowie czcili boginię koni, boga z porożem jelenia i święte dziki, a w krukach widzieli zwiastunów wojny. Zwierzęta zdobiły ich broń, monety i naczynia obrzędowe. W tym artykule wyjaśniamy, które zwierzęta były dla Celtów święte i co oznaczały.
Kim byli kapłani w wierzeniach Celtów?
Ważną rolę w społeczeństwie Celtów odgrywali druidzi. Byli bowiem kapłanami, sędziami i nauczycielami. Co ważne, swoją wiedzę przekazywali ustnie, dlatego o ich wierzeniach wiemy głównie z relacji Greków i Rzymian oraz z wykopalisk. Natomiast późniejsze irlandzkie i walijskie legendy zapisali dopiero mnisi w średniowieczu.
Pliniusz Starszy opisał obrzęd, w czasie którego druidzi ścinali złotym sierpem jemiołę rosnącą na dębie. Następnie podczas uroczystości składano w ofierze dwa białe byki. Bydło miało więc dla Celtów znaczenie nie tylko gospodarcze, ale i religijne. Więcej o ich codziennej hodowli przeczytasz w części pierwszej: Celtowie i ich zwierzęta.
Rekonstrukcja dawnej chaty z dachem krytym strzechą, podobnej do domów z epoki żelaza.
Jak wierzenia Celtów opisują Eponę, boginię koni?
Epona była boginią koni, mułów i osłów. Przede wszystkim jej imię pochodzi od galijskiego słowa oznaczającego konia. Z kolei na płaskorzeźbach przedstawiano ją siedzącą bokiem na klaczy albo między dwoma końmi, często z koszem owoców.
Co ciekawe, kult Epony przejęli Rzymianie. Czcili ją zwłaszcza żołnierze jazdy, a w rzymskim kalendarzu jej święto przypadało 18 grudnia. Ponadto figurki bogini stawiano w stajniach. W efekcie Epona jest jedyną celtycką boginią, której Rzymianie wyznaczyli własne święto w Rzymie.
Konie w galopie. Celtowie czcili boginię koni Eponę, opiekunkę jeźdźców i stad.
Kim był Cernunnos, rogaty bóg, którego znają wierzenia Celtów?
Cernunnos był bogiem z porożem jelenia na głowie. Jego imię zachowało się przede wszystkim na Kolumnie Przewoźników, rzymskim pomniku z I wieku znalezionym w Paryżu. Wierzenia Celtów czyniły go opiekunem dzikich zwierząt, płodności i bogactwa.
Najsłynniejszy wizerunek takiego boga znajduje się na kotle z Gundestrup, srebrnym naczyniu znalezionym w Danii. Na przykład postać z porożem siedzi tam ze skrzyżowanymi nogami, otoczona przez jelenia, psa, dzika i inne zwierzęta. Opis kotła znajdziesz w artykule o kotle z Gundestrup.
Rogate zwierzęta kojarzono z Cernunnosem, celtyckim bogiem z porożem jelenia.
Dlaczego wierzenia Celtów czyniły z dzika symbol siły?
Dzik symbolizował siłę, odwagę i waleczność. Dlatego jego wizerunki umieszczano na hełmach, tarczach i monetach. Ponadto Celtowie używali trąb bojowych zwanych karniksami, których wylot często miał kształt głowy dzika. Co więcej, ryk takiej trąby miał przerażać wrogów.
Poza tym mięso dzika uchodziło za przysmak godny wojowników i bogów. Na przykład w irlandzkich opowieściach na ucztach najdzielniejszy wojownik otrzymywał najlepszą porcję wieprzowiny. Oczywiście dzisiejszy dzik żyje także w polskich lasach, a jego zwyczaje opisujemy w artykułach o zwierzętach leśnych.
Jakie ptaki obejmowały wierzenia Celtów?
Wierzenia Celtów szczególne miejsce dawały ptaki krukowate. W irlandzkich legendach bogini wojny Morrígan przybierała postać wrony lub kruka i krążyła nad polem bitwy. Dlatego czarne ptaki uważano za zwiastunów śmierci i wojny.
Z kolei łabędzie łączono z przemianą i miłością. W znanej irlandzkiej opowieści dzieci króla Lira zostały zamienione w łabędzie na 900 lat. Natomiast żurawie pojawiają się na Kolumnie Przewoźników obok byka zwanego Tarvos Trigaranus, czyli byka z trzema żurawiami.
Krukowate ptaki były w wierzeniach Celtów zwiastunami wojny i śmierci.
Czym był łosoś mądrości?
W irlandzkiej legendzie poeta przez lata próbował złowić łososia, który dawał wiedzę o całym świecie. Jednak gdy w końcu go złapał, kazał młodemu Fionnowi mac Cumhaillowi go upiec. Następnie chłopak oparzył się w palec, włożył go do ust i to on zyskał mądrość. Wierzenia Celtów uczyniły więc łososia symbolem wiedzy.
Najczęściej zadawane pytania
Jakie zwierzęta uznawały za święte wierzenia Celtów?
Najważniejsze były koń, jeleń, dzik, byk, kruk i łosoś. Każde z nich miało swoje znaczenie w wierzeniach i legendach.
Czy Rzymianie czcili celtyckich bogów?
Tak. Najbardziej znanym przykładem jest Epona, bogini koni, czczona przez rzymską jazdę.
Skąd znamy wierzenia Celtów?
Z relacji Greków i Rzymian, z wykopalisk oraz z irlandzkich i walijskich legend spisanych w średniowieczu.
Jakie inne zwierzęta zapisały się w historii?
Na przykład zwierzęta, które walczyły na arenach Rzymu, opisane w artykule zwierzęta w Koloseum.
Powiązane wpisy:
Celtowie i ich zwierzęta: konie, rydwany i hodowla
Legionista rzymski i zwierzęta: muły, konie, orzeł i święte kurczęta
Jeleń olbrzymi (Megaloceros giganteus): wygląd, poroże i wymarcie
10 ludzi którzy zmienili świat zwierząt na lepsze
Zwierzęta w Koloseum: jakie zwierzęta walczyły na arenie?
Juliusz Cezar i zwierzęta: żyrafa w Rzymie, koń wodza i tury
