Pyton plamisty (Antaresia maculosa) to niewielki wąż dusiciel z północnego wschodu Australii. Należy do najmniejszych pytonów świata, a przy tym jest spokojny i łatwy w utrzymaniu. Dlatego terraryści często polecają go na pierwszego węża. W tym artykule wyjaśniamy, jak wygląda, gdzie żyje, czym się żywi i jak go hodować.

Pyton plamisty ma brązowe łaty na jasnym, piaskowym tle.
Czym jest pyton plamisty?
To gatunek węża z rodziny pytonów (Pythonidae). Opisał go niemiecki zoolog Wilhelm Peters w 1873 roku. Pyton plamisty należy do rodzaju Antaresia, do którego zalicza się cztery gatunki:
- największy z nich pyton plamisty (Antaresia maculosa),
- pyton Childrena (Antaresia childreni),
- spotykany w głębi lądu pyton Stimsona (Antaresia stimsoni),
- najmniejszy pyton malutki (Antaresia perthensis).
Wszystkie są małymi pytonami, jednak pyton plamisty jest z nich największy. Gatunek opisuje także Australian Faunal Directory, czyli oficjalny katalog fauny Australii. Ponadto w 2020 roku wyróżniono dwa podgatunki. Z kolei proponowanego podgatunku z półwyspu Cape York, nazwanego Antaresia maculosa brentonoloughlini, większość herpetologów nie uznaje. Gatunek ma status najmniejszej troski na Czerwonej Liście IUCN.
Jak wygląda pyton plamisty?
Dorosłe osobniki mierzą zwykle od 100 do 140 cm długości. Odnotowano też pojedyncze węże dłuższe, jednak to rzadkość. Ciało jest smukłe, a głowa wyraźnie oddzielona od tułowia. Samice są zazwyczaj większe i masywniejsze od samców. Samce mają natomiast dłuższe ostrogi odbytowe, czyli szczątki tylnych kończyn.
Łuski są gładkie i lekko lśniące. Na jasnym, szarawym lub piaskowym tle widać ciemnobrązowe plamy. Często układają się one w nieregularne pasy, a niekiedy tworzą zygzak. Właśnie od tego wzoru pochodzi polska nazwa gatunku. Ponadto na wargach pyton ma jamki termiczne. Dzięki nim wyczuwa ciepło ciała ofiary nawet w całkowitej ciemności.
Czy młode węże różnią się od dorosłych?
Tak, młode mają bardziej kontrastowe ubarwienie. Dlatego bywają mylone z młodymi pytonami Childrena. W hodowlach uzyskano też odmiany barwne, na przykład albinotyczne, granitowe oraz bez wzoru.
Gdzie żyje pyton plamisty?
Gatunek występuje na północnym wschodzie Australii. Jego zasięg obejmuje półwysep Cape York, wschodni Queensland wraz z przybrzeżnymi wyspami oraz północne krańce Nowej Południowej Walii. Odnotowano go również na południu Nowej Gwinei. Nie występuje natomiast w całej Australii, jak czasem można przeczytać.
Pyton plamisty zasiedla różne środowiska, od lasów po zakrzewione sawanny. Najchętniej wybiera jednak skaliste zbocza, wychodnie skalne i okolice jaskiń. W dzień ukrywa się w szczelinach, norach i pod kamieniami. Na łowy wyrusza po zmroku. Choć jest wężem głównie naziemnym, sprawnie się wspina. Zwłaszcza młode osobniki chętnie korzystają z kryjówek położonych wyżej.
Czym żywi się pyton plamisty?
W naturze poluje na małe ssaki, ptaki, jaszczurki i żaby. Szczególnie ważną częścią jego diety są nietoperze. Wąż czeka na nie przy wlotach jaskiń i chwyta je w locie, gdy wylatują o zmierzchu. Następnie, jak inne pytony, zabija ofiarę przez duszenie splotami ciała. Pyton plamisty nie jest jadowity.

Ciemne plamy tworzą nieregularny wzór wzdłuż całego ciała węża.
Jak karmić pytona w terrarium?
W hodowli podstawą diety są gryzonie, najczęściej myszy, a u dużych osobników także młode szczury. Młode węże dostają oseski mysie co 5 do 7 dni. Dorosłe karmi się rzadziej, zwykle co 10 do 14 dni. Wielkość ofiary powinna odpowiadać najgrubszemu miejscu ciała węża. Młode pytony czasem odmawiają jedzenia, dlatego początkującym warto polecić osobnika, który już regularnie przyjmuje pokarm.
Jak hodować pytona plamistego w terrarium?
Ten wąż jest odporny i dobrze znosi drobne błędy hodowlane. Ponadto nie potrzebuje dużego zbiornika. Dla dorosłego osobnika wystarczy terrarium o wymiarach około 90 x 60 x 40 cm. Młode czują się lepiej w mniejszych pojemnikach, bowiem w dużej przestrzeni łatwiej się stresują.
Warunki w terrarium przedstawia poniższa lista:
- temperatura od około 26°C w chłodnej części do 32°C w miejscu wygrzewania,
- nocny spadek temperatury o kilka stopni,
- wilgotność powietrza około 50 do 60%,
- oświetlenie przez około 12 do 14 godzin na dobę,
- co najmniej dwie kryjówki, w ciepłej i chłodnej strefie,
- gałęzie lub korzenie do wspinaczki,
- miska z wodą do picia i kąpieli.
Jako podłoże sprawdzają się zrębki, włókno kokosowe lub ręczniki papierowe. Szorstkie elementy wystroju pomagają z kolei w linieniu, czyli zrzucaniu starej skóry. Młode bywają płochliwe, jednak z wiekiem stają się spokojne. Więcej o innym popularnym gatunku przeczytasz w artykule o tym, jak wygląda i jak żyje pyton zielony.
Jak oswoić młodego węża?
Nowy wąż potrzebuje kilku dni spokoju po przeprowadzce. W tym czasie najlepiej go nie dotykać i nie karmić. Następnie można zacząć krótkie sesje brania na ręce, trwające kilka minut. Węża podnosi się spokojnie, podtrzymując całe ciało, a nie chwytając za głowę. Po karmieniu warto odczekać co najmniej dwa dni, ponieważ wtedy łatwo o zwrócenie pokarmu. Dzięki regularnemu, delikatnemu kontaktowi większość osobników szybko się uspokaja.
Jak rozmnaża się pyton plamisty?
To gatunek jajorodny. Hodowcy przed sezonem rozrodczym często stosują zimowanie. Przez około dwa miesiące obniżają wtedy temperaturę i skracają dzień, a także ograniczają karmienie. Następnie łączą samca z samicą w jednym terrarium. Kopulacja może trwać nawet kilka godzin.
Samica składa zwykle od kilku do kilkunastu jaj, najczęściej około 10. Owija się wokół nich i chroni je, a w hodowli jaja przenosi się zwykle do inkubatora. Inkubacja w temperaturze około 31°C trwa mniej więcej 7 tygodni. Młode po wykluciu mierzą około 20 cm. Pierwsze linienie przechodzą po kilku dniach, a potem zaczynają jeść.
Ile żyje pyton plamisty?
W dobrych warunkach hodowlanych pyton plamisty dożywa nawet ponad 20 lat. Długość życia na wolności nie jest dokładnie poznana. Na pewno jest jednak krótsza, ponieważ wężowi zagrażają drapieżniki i choroby. Jeśli interesują Cię inne węże i jaszczurki z tego kontynentu, zajrzyj do przeglądu gady Australii.
Najczęściej zadawane pytania
Czy pyton plamisty jest jadowity?
Nie. Pyton plamisty nie ma jadu i zabija ofiarę przez duszenie. Może ugryźć, gdy się boi, jednak takie ugryzienie jest dla człowieka niegroźne.
Czy pyton plamisty nadaje się dla początkujących?
Tak. Jest mały, odporny i zwykle łagodny. Wymaga jednak odpowiedniej temperatury, kryjówek i regularnego karmienia gryzoniami.
Jak duży jest ten wąż?
Dorosły wąż ma zazwyczaj od 1 do 1,4 metra długości. Samice są zwykle większe od samców.
Gdzie występuje pyton plamisty?
Żyje na północnym wschodzie Australii, głównie w Queenslandzie, a także na południu Nowej Gwinei.


















