Zwierzęta – Internetowe Królestwo Zwierząt

Encyklopedia gatunków, ciekawostki i porady o zwierzętach świata

Advertisement

Dzikie zwierzęta futerkowe w Polsce: gatunki, rozpoznawanie i ochrona

Lis rudy, jedno z najczęstszych dzikich zwierząt futerkowych w Polsce
()

Dzikie zwierzęta futerkowe to ssaki o gęstym, ciepłym futrze, które żyją na wolności, a nie na fermach. W Polsce należą do nich między innymi lis rudy, bóbr, wydra, borsuk, kuny i jenot. Dawniej wiele z nich polowano wyłącznie dla skór. Dziś częściej podziwiamy je w lesie, nad rzeką albo na fotopułapce.

W tym artykule wyjaśniamy, które gatunki zaliczamy do tej grupy, jak je rozpoznać i które z nich są chronione. Ponadto opisujemy, skąd w naszej przyrodzie wzięły się gatunki obce, takie jak norka amerykańska czy jenot. Na końcu znajdziesz także krótką informację o zwierzętach futerkowych trzymanych w domu.

Dzikie zwierzęta futerkowe: bóbr europejski nad brzegiem wody

Bóbr europejski w trzcinach nad brzegiem wody

Dzikie zwierzęta futerkowe: jakie ssaki tak nazywamy?

Zwierzęta futerkowe to ssaki, których futro ma gęsty podszerstek i długie włosy okrywowe. Dzięki temu futro dobrze izoluje od zimna i wody. Właśnie dlatego ludzie przez stulecia pozyskiwali skóry takich zwierząt na odzież.

Polskie przepisy o hodowli zaliczają do zwierząt futerkowych między innymi lisa pospolitego, lisa polarnego, jenota, norkę amerykańską, tchórza, nutrię, szynszylę i królika. Jednak w przyrodzie tę nazwę stosujemy szerzej. Obejmuje ona również bobra, wydrę, kuny, borsuka czy piżmaka.

Czym dzikie zwierzęta futerkowe różnią się od hodowlanych?

Zwierzę żyjące na wolności zmienia futro wraz z porami roku. Zimą okrywa jest gęstsza i dłuższa, natomiast latem rzadsza. Na fermach z kolei wyhodowano wiele odmian barwnych, których w naturze prawie nie spotkamy. Przykładem są srebrne lisy albo norki o jasnym, beżowym futrze.

Jakie dzikie zwierzęta futerkowe żyją w Polsce?

W naszym kraju żyje kilkanaście gatunków ssaków, które zwyczajowo nazywamy futerkowymi. Najważniejsze z nich to:

  • lis rudy, czyli lis pospolity,
  • bóbr europejski,
  • wydra europejska,
  • borsuk europejski,
  • kuna leśna i kuna domowa,
  • tchórz zwyczajny,
  • gronostaj i łasica łaska,
  • jenot, norka amerykańska, szop pracz i piżmak, czyli gatunki obce,
  • zając szarak i, lokalnie, dziki królik europejski.

Część z nich to gatunki łowne, inne podlegają ochronie. Szczegóły zależą od aktualnych przepisów, dlatego warto sprawdzić jakie zwierzęta są pod ochroną w Polsce.

Lis rudy

Lis rudy to najbardziej znany drapieżnik z tej grupy. Ma rude futro, biały podbródek i długą, puszystą kitę z białą końcówką. Jest wszystkożerny, więc zjada gryzonie, owady, owoce i padlinę. Poza tym świetnie radzi sobie w pobliżu ludzi, a coraz częściej zagląda także do miast.

Bóbr europejski

Bóbr to największy gryzoń Europy. Jego futro jest bardzo gęste i prawie nie przepuszcza wody. Po drugiej wojnie światowej bobrów w Polsce było niewiele, ponieważ wcześniej intensywnie na nie polowano. Dzięki ochronie i reintrodukcji gatunek wrócił nad większość naszych rzek. Obecnie bóbr podlega ochronie częściowej.

Wydra europejska

Wydra spędza dużą część życia w wodzie. Ma wydłużone ciało, płaski ogon i błony pławne między palcami. Jej futro należy do najgęstszych wśród ssaków Europy. Wydra również podlega ochronie częściowej, a jej obecność świadczy o czystej wodzie z dużą ilością ryb.

Które dzikie zwierzęta futerkowe są gatunkami obcymi?

Niektóre gatunki trafiły do Polski z innych kontynentów. Przede wszystkim chodzi o zwierzęta, które uciekły z ferm lub które ludzie celowo wypuścili do przyrody. Takie zwierzęta często szkodzą rodzimym gatunkom, zwłaszcza ptakom gniazdującym na ziemi.

Dzikie zwierzęta futerkowe: norka amerykańska w śnieżnej norze

Ciemnobrązowa norka amerykańska wygląda z nory w śniegu

Norka amerykańska

Norka amerykańska pochodzi z Ameryki Północnej. Do Europy sprowadzono ją na fermy, jednak wiele osobników uciekło i założyło dzikie populacje. W naturze ma ciemnobrązowe futro i często białą plamkę na podbródku. Ten zwinny drapieżnik poluje na ryby, płazy, gryzonie i ptaki. W efekcie zagraża między innymi lęgom ptaków wodnych.

Jenot

Jenot pochodzi z Dalekiego Wschodu. W dawnym ZSRR wypuszczano go do lasów, ponieważ liczono na skóry. Następnie gatunek sam rozprzestrzenił się na zachód i dotarł do Polski. Jenot przypomina szopa, ale należy do psowatych. Co ciekawe, jako jedyny psowaty potrafi zapaść w zimowy odpoczynek.

Szop pracz i piżmak

Szop pracz pochodzi z Ameryki Północnej i rozprzestrzenia się w zachodniej Polsce. Piżmak również jest Amerykaninem, a żyje nad stawami i rowami melioracyjnymi. Więcej o gatunkach obcych publikuje Instytut Ochrony Przyrody PAN.

Jak rozpoznać dzikie zwierzęta futerkowe z rodziny łasicowatych?

Wiele gatunków z tej grupy należy do rodziny łasicowatych. Mają one wydłużone ciało, krótkie nogi i bardzo dobry węch. Najłatwiej odróżnić je po wielkości i barwie:

  • Borsuk jest najcięższy, ma szare futro i czarno białe pasy na pysku.
  • Kuna leśna ma żółtawą plamę na gardle, natomiast kuna domowa białą i rozwidloną.
  • Tchórz ma ciemne futro i jasną „maskę” wokół oczu.
  • Gronostaj zimą bieleje, ale koniec ogona zostaje czarny.
  • Łasica łaska to najmniejszy drapieżny ssak Polski.

Więcej o tej rodzinie przeczytasz w artykule łasicowate i kunowate.

Dzikie zwierzęta futerkowe: dziki królik na suchej trawie

Dziki królik o szarobrązowym futrze na suchej trawie

Czym różni się dziki królik od zająca?

Dziki królik europejski jest przodkiem królika domowego. W Polsce występuje rzadko i tylko lokalnie. Często mylimy go z zającem szarakiem, który jest znacznie częstszy. Królik jest mniejszy i ma krótsze uszy. Ponadto kopie nory i żyje w koloniach. Zając natomiast nie buduje nor, tylko odpoczywa w płytkim zagłębieniu w ziemi.

Czy w Polsce nadal hoduje się zwierzęta na futra?

Polska przez lata była jednym z największych producentów skór norek w Europie. Jednak w 2025 roku parlament uchwalił ustawę o zakazie hodowli zwierząt na futra, a prezydent ją podpisał. Fermy mają zakończyć działalność najpóźniej do końca 2033 roku, a hodowcy dostaną odszkodowania.

Lis polarny w szarym letnim futrze

Piesak w szarym letnim futrze, zimą jego okrywa bieleje

Lis polarny, czyli piesak, nie żyje dziko w Polsce. Na wolności spotkamy go w tundrze, na przykład w Skandynawii i na Grenlandii. U nas trafiał wyłącznie na fermy. Latem ma futro szarobrązowe, natomiast zimą zwykle śnieżnobiałe.

Jakie zwierzęta futerkowe można trzymać w domu?

Do domowych zwierząt futerkowych zaliczamy przede wszystkim króliki, szynszyle i świnki morskie. To zwierzęta udomowione, więc dobrze znoszą życie z człowiekiem. Dzikich gatunków, takich jak lis, kuna czy norka, nie należy natomiast trzymać w domu. Mają one silny instynkt łowiecki i potrzebują dużo przestrzeni.

Szara szynszyla domowa na drewnianej półce

Domowa szynszyla o szarym futrze

Szynszyla

Szynszyla pochodzi z Andów w Chile. Ma bardzo gęste, szare futro, duże uszy i czarne oczy. Futra nie wolno jej moczyć, dlatego zamiast kąpieli wodnej potrzebuje kąpieli w specjalnym pyle. Jest też zwierzęciem towarzyskim i aktywnym głównie wieczorem.

Świnki morskie jedzące siano z miski

Grupa świnek morskich przy misce z sianem

Świnka morska

Świnka morska, czyli kawia domowa, również pochodzi z Ameryki Południowej. Lubi towarzystwo innych świnek i głośno domaga się jedzenia. Podstawą jej diety jest siano, a do tego świeże warzywa. Więcej porad znajdziesz w tekście o tym, jak wybrać gryzonie domowe.

Najczęściej zadawane pytania

Jakie dzikie zwierzęta futerkowe są najczęstsze w Polsce?

Najczęściej spotkamy lisa rudego, kunę domową i zająca szaraka. Nad wodą coraz częściej widać także ślady bobra.

Czy bóbr i wydra są pod ochroną?

Tak. Oba gatunki podlegają w Polsce ochronie częściowej, więc nie wolno ich płoszyć ani zabijać bez zezwolenia.

Dlaczego norka amerykańska jest problemem?

To gatunek obcy, który uciekł z ferm. Poluje na ptaki wodne, płazy i ryby, a przez to szkodzi rodzimej przyrodzie.

Czy dzikie zwierzęta futerkowe można trzymać w domu?

Nie należy tego robić. Dzikie drapieżniki mają silny instynkt łowiecki, a wiele gatunków jest pod ochroną. Lepiej wybrać zwierzę udomowione, na przykład królika lub szynszylę.

Jak oceniasz ten artykuł?

Kliknij gwiazdkę, aby ocenić jakość treści.

Średnia ocena użytkowników: / 5. Liczba głosów:

Brak ocen – bądź pierwszy i oceń ten wpis!