Rośliny pnące na żywopłot to dobry sposób na szybką, zieloną osłonę ogrodu. Przy siatce lub płocie pnącza tworzą gęstą ścianę już po jednym lub dwóch sezonach. Tymczasem żywopłot z krzewów potrzebuje na to zwykle kilku lat. Wyjaśniamy, które pnącza wybrać do słońca i cienia, jak je posadzić oraz które z nich przyciągają ptaki i owady.
Dlaczego warto wybrać rośliny pnące na żywopłot?
Pnącza zajmują bardzo mało miejsca przy ziemi. Dlatego sprawdzają się w wąskich pasach przy ogrodzeniu, gdzie krzewy nie miałyby gdzie się rozrosnąć. Poza tym zasłaniają brzydki mur, siatkę albo kompostownik.
- Szybki efekt: wiele gatunków przyrasta o kilka metrów w sezonie.
- Mało miejsca: wystarczy pas ziemi szerokości kilkudziesięciu centymetrów.
- Schronienie dla zwierząt: w gęstych pnączach gniazdują ptaki, a kwiaty karmią owady.
- Ozdoba: wiele pnączy pięknie kwitnie albo przebarwia się jesienią.
Pnącza mają jednak też wady. Większość gatunków zrzuca liście na zimę, więc osłona działa głównie od wiosny do jesieni. Przez cały rok zielony pozostaje przede wszystkim bluszcz pospolity.
Gęste pnącze porasta ogrodzenie i tworzy zieloną ścianę
Jak dobrać rośliny pnące na żywopłot do stanowiska?
Przed zakupem sprawdź nasłonecznienie, rodzaj gleby i typ podpory. Pnącza wspinają się bowiem na różne sposoby, a od tego zależy, czy poradzą sobie same.
- Pnącza samoczepne, takie jak bluszcz, winobluszcz trójklapowy i milin, przytwierdzają się do muru korzeniami lub przylgami.
- Pnącza wijące się, na przykład chmiel i kokornak, owijają się wokół linek, prętów i siatki.
- Pnącza z wąsami czepnymi, takie jak winorośl, potrzebują kratki lub siatki.
Pnączy samoczepnych nie sadzimy przy elewacji ocieplonej styropianem ani przy starym, kruszącym się tynku. Mogą bowiem uszkodzić powierzchnię. Z kolei przy cienkim płocie trzeba pamiętać o ciężarze dorosłej rośliny.
Rośliny pnące na żywopłot do cienia
W miejscach zacienionych najlepiej rosną bluszcz pospolity, kokornak wielkolistny, hortensja pnąca oraz winobluszcz pięciolistkowy. Na przykład kokornak ma ogromne, sercowate liście, które bardzo szczelnie zasłaniają płot.
Kokornak wielkolistny i kwitnący powojnik na drewnianym ogrodzeniu, fot. Maja Dumat
Rośliny pnące na żywopłot do słońca
Na słonecznych stanowiskach dobrze czują się winorośl, milin amerykański, wiciokrzewy, powojniki i chmiel. Ponadto w pełnym słońcu najładniej przebarwia się winobluszcz.
Jakie pnącza wieloletnie najlepiej sprawdzają się przy płocie?
Bluszcz pospolity
Bluszcz pospolity to jedyne popularne pnącze zimozielone w naszym klimacie. Rośnie w cieniu i półcieniu, a na słońcu zimą może przemarzać. Wspina się za pomocą korzeni czepnych, więc nie potrzebuje podpór. Kwitnie późno, zwykle jesienią, dlatego jego kwiaty są cennym pożytkiem dla owadów. Uwaga jednak, bo wszystkie części bluszczu, a zwłaszcza owoce, są trujące dla ludzi i zwierząt domowych.
Bluszcz pospolity porastający drewniane deski ogrodzenia
Winobluszcz, czyli dzikie wino
Winobluszcz rośnie szybko i jest bardzo odporny na mróz oraz zanieczyszczenia. Radzi sobie zarówno w słońcu, jak i w półcieniu. Jesienią jego liście stają się intensywnie czerwone, a potem opadają. Granatowe owoce są niejadalne dla ludzi, jednak chętnie zjadają je ptaki, na przykład kosy i drozdy.
Winobluszcz jesienią: czerwone liście i granatowe owoce
Chmiel zwyczajny
Chmiel to rodzime pnącze byliny. Jesienią jego pędy zasychają, a wiosną roślina odrasta z kłącza. W ciągu jednego sezonu potrafi wyrosnąć na kilka metrów, dlatego szybko zasłania siatkę. Lubi glebę żyzną i wilgotną oraz słońce lub półcień. Trzeba jednak pilnować rozrastających się kłączy, bo chmiel łatwo zajmuje sąsiednie rabaty.
Zielone szyszki chmielu zwyczajnego na pędach przy drewnianej ścianie
Winorośl
Winorośl potrzebuje słońca i ciepłego, osłoniętego miejsca. Czepia się wąsami, więc wymaga kratki, siatki albo linek. Dobrze znosi cięcie, a w zamian daje nie tylko osłonę, ale też owoce. Do ogrodów w Polsce wybieramy odmiany odporne na mróz.
Kiście jasnozielonych winogron wśród liści winorośli
Milin amerykański
Milin zachwyca dużymi, trąbkowatymi kwiatami w kolorze pomarańczowym lub czerwonym. Kwitnie zwykle od lipca do września. Kwiaty odwiedzają owady, a w Ameryce także kolibry. Milin lubi pełne słońce i ciepłe miejsce, na przykład przy murze od południa. Z czasem staje się ciężki, więc potrzebuje mocnej podpory.
Milin amerykański z pomarańczowoczerwonymi kwiatami na ceglanym murze
Jakie rośliny pnące na żywopłot rosną najszybciej?
Najszybszy efekt dają pnącza jednoroczne. W ciągu kilku tygodni od wysiewu zasłaniają siatkę, a do tego obficie kwitną. Polecamy zwłaszcza fasolę wielokwiatową, nasturcję pnącą, wilec purpurowy i kobeę pnącą. Wśród gatunków wieloletnich bardzo szybko rosną chmiel, winobluszcz i rdestówka Auberta. Ta ostatnia jest jednak bardzo ekspansywna, więc nie nadaje się do małych ogrodów.
Ciekawą, ale wolniej rosnącą propozycją jest glicynia. Więcej o niej przeczytasz we wpisie glicynia, słodlin, wisteria.
Jak sadzić rośliny pnące na żywopłot?
Najlepiej kupować sadzonki w pojemnikach, ponieważ szybciej się przyjmują. Można je sadzić przez cały sezon, jednak najkorzystniejszy termin to wiosna lub wczesna jesień.
- Najpierw napraw i pomaluj płot, bo później pnącza utrudnią dostęp.
- Następnie zamontuj podpory: kratki, linki albo siatkę.
- Wykop dołki o średnicy i głębokości około 40 do 50 cm.
- Wymieszaj ziemię z kompostem i posadź roślinę nieco głębiej niż rosła w doniczce.
- Na koniec obficie podlej i wyściółkuj glebę korą lub kompostem.
Rośliny sadzimy zwykle co 0,5 do 1 m. Im gęściej je posadzimy, tym szybciej powstanie szczelna osłona. W pierwszym roku warto przywiązać młode pędy do podpory i regularnie podlewać.
Czy rośliny pnące pomagają ptakom i owadom?
Tak, i to bardzo. W gęstym bluszczu lub chmielu chętnie zakładają gniazda kosy, rudziki i strzyżyki. Owoce winobluszczu i bluszczu są zimą pokarmem dla ptaków. Z kolei kwiaty milinu, wiciokrzewów i bluszczu karmią pszczoły, trzmiele i motyle. Jeśli chcesz zaprosić ptaki do ogrodu, przeczytaj także o ptakach w zimowym ogrodzie oraz o rudziku. Praktyczne porady o pnączach znajdziesz również na stronie Królewskiego Towarzystwa Ogrodniczego (RHS).
Najczęściej zadawane pytania
Jakie pnącze jest zielone przez cały rok?
W naszym klimacie przez cały rok zielony pozostaje przede wszystkim bluszcz pospolity. Większość innych pnączy zrzuca liście na zimę.
Co posadzić przy siatce, żeby szybko zasłonić widok?
Najszybciej rosną pnącza jednoroczne, na przykład fasola wielokwiatowa i wilec. Z gatunków wieloletnich warto wybrać chmiel lub winobluszcz.
Czy rośliny pnące na żywopłot niszczą płot?
Dobrze dobrane pnącza nie niszczą solidnego ogrodzenia. Kłopot pojawia się wtedy, gdy ciężkie pnącze rośnie na słabej podporze albo samoczepne korzenie wnikają w kruchy tynk.
Powiązane wpisy:
Kwiaty balkonowe zwisające: lista roślin, sadzenie i pielęgnacja
Świerki ozdobne do ogrodu: najlepsze odmiany, sadzenie i pielęgnacja
Trujące rośliny doniczkowe: lista i objawy zatrucia
Kwiaty rabatowe: jak założyć rabatę i jakie rośliny wybrać
Najbardziej trujące rośliny w Polsce: lista i objawy
Rośliny, które odstraszają kleszcze: co posadzić w ogrodzie
