Antylopa widłoroga, czyli widłoróg amerykański (Antilocapra americana), to jeden z najszybszych ssaków lądowych świata. Mimo nazwy nie jest jednak prawdziwą antylopą. To ostatni żyjący przedstawiciel rodziny widłorogowatych, który zamieszkuje prerie i półpustynie Ameryki Północnej. W tym artykule wyjaśniamy, jak wygląda, ile waży, co je i dlaczego biega tak szybko.
Czy antylopa widłoroga to naprawdę antylopa?
Nie. Prawdziwe antylopy należą do rodziny krętorogich, podobnie jak bydło, kozy i owce. Natomiast widłoróg tworzy osobną rodzinę widłorogowatych (Antilocapridae). Co ciekawe, jego najbliższymi żyjącymi krewnymi są żyrafy i okapi, o których więcej przeczytasz w artykule Podgatunki żyraf.
W przeszłości rodzina ta liczyła wiele gatunków. Dziś przetrwał tylko jeden, dlatego widłoróg jest prawdziwym żywym reliktem prerii.
Gdzie żyje antylopa widłoroga?
Widłoróg występuje w zachodniej i środkowej części Ameryki Północnej. Jego zasięg obejmuje południową Kanadę, zachodnie stany USA oraz północny Meksyk. Najwięcej zwierząt żyje w stanie Wyoming i na Wielkich Równinach.
Gatunek wybiera otwarte tereny, przede wszystkim prerie trawiaste, stepy z bylicą oraz półpustynie. Dzięki temu z daleka dostrzega drapieżniki. Więcej o faunie tego regionu znajdziesz w tekście Zwierzęta Ameryki Północnej.
Kilka widłorogów na wzgórzu, w tle ośnieżone góry. Zimą zwierzęta łączą się w większe stada.
Jak wygląda antylopa widłoroga?
Widłoróg jest smukły i lekki. Dorosłe zwierzęta mierzą zwykle od 80 do 100 cm w kłębie, a ważą od około 40 do 65 kg. Samce są przy tym wyraźnie większe od samic.
Sierść na grzbiecie ma barwę rudobrązową. Z kolei brzuch, boki, zad i dwa pasy na szyi są białe. Gdy zwierzę wyczuje zagrożenie, stroszy białe włosy na zadzie. W efekcie tworzy jasny sygnał ostrzegawczy, widoczny dla całego stada z dużej odległości.
Czym wyróżniają się rogi widłoroga?
Rogi to najbardziej niezwykła cecha gatunku. Składają się z kostnego rdzenia i rogowej pochwy. Jednak w odróżnieniu od krętorogich widłoróg co roku zrzuca rogową pochwę, a potem wyrasta mu nowa. Żaden inny żyjący ssak nie ma takich rogów.
Rogi samców mają przeciętnie około 25 cm długości i krótką odnogę skierowaną do przodu. To właśnie od niej pochodzi nazwa gatunku. Samice mają natomiast rogi małe, często ledwo widoczne, albo nie mają ich wcale.
Leżący samiec widłoroga. Rogi samców tworzą charakterystyczny kształt z odnogą skierowaną do przodu.
Jak szybko biega antylopa widłoroga?
W krótkim sprincie widłoróg osiąga prędkość około 88 km/h. Szybszy jest tylko gepard. Jednak w odróżnieniu od geparda widłoróg potrafi utrzymać wysokie tempo bardzo długo. Na dystansie kilku kilometrów biegnie bowiem z prędkością około 50 do 60 km/h.
Taką wytrzymałość zapewniają mu duże płuca, mocne serce i lekkie kończyny. Ponadto ma bardzo bystry wzrok. Według niektórych badaczy tak duża szybkość jest pamiątką po wymarłych drapieżnikach prerii, na przykład amerykańskim gepardzie. To jednak tylko hipoteza.
Głowa samca z bliska. Duże oczy z boku głowy zapewniają widłorogowi bardzo szerokie pole widzenia.
Co je antylopa widłoroga?
Widłoróg jest roślinożercą. Zjada głównie byliny i zioła, a także krzewy, przede wszystkim bylicę. Trawa stanowi tylko część jego diety. Zimą sięga również po pędy krzewów, a na suchych terenach po kaktusy.
Większość potrzebnej wody czerpie z soczystych roślin. Dlatego w porze wegetacji może długo obywać się bez picia. Zimą często pasie się w pobliżu stad, takich jak bizon amerykański, które odgarniają śnieg.
Jak rozmnaża się antylopa widłoroga?
Okres godowy przypada na koniec lata i jesień. Wtedy samce bronią terytoriów albo grup samic. Ciąża trwa około ośmiu miesięcy, czyli mniej więcej 250 dni.
Młode rodzą się wiosną, często bliźnięta. Już po kilku dniach potrafią biegać szybciej niż człowiek. Mimo to przez pierwsze tygodnie leżą ukryte w trawie, a matka przychodzi tylko na karmienie. W ten sposób chroni je przed kojotami i orłami.
Samica z kilkudniowym młodym wśród krzewów bylicy. Młode przez pierwsze tygodnie ukrywa się w roślinności.
Jak żyje widłoróg w ciągu roku?
Latem widłorogi żyją w niewielkich grupach. Zimą łączą się natomiast w stada liczące nawet kilkaset osobników. Niektóre populacje odbywają długie wędrówki. W Wyoming zwierzęta pokonują co roku ponad 150 km między letnimi i zimowymi pastwiskami.
Czy antylopa widłoroga jest zagrożona?
Na początku XX wieku polowania sprawiły, że widłorogów zostało zaledwie kilkanaście tysięcy. Dzięki ochronie i ograniczeniu odstrzału gatunek się odrodził. Obecnie żyje go kilkaset tysięcy, dlatego Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody uznaje go za gatunek najmniejszej troski.
Zagrożone są jednak niektóre podgatunki, zwłaszcza widłoróg sonorski i widłoróg kalifornijski z Półwyspu Kalifornijskiego. Ponadto ogrodzenia i drogi utrudniają wędrówki. Szczegółowy opis gatunku podaje serwis Ultimate Ungulate.
Najczęściej zadawane pytania
Ile waży antylopa widłoroga?
Dorosły widłoróg waży zwykle od 40 do 65 kg. Samce są cięższe od samic.
Czy antylopa widłoroga jest szybsza od geparda?
Nie w sprincie, bowiem gepard jest szybszy. Widłoróg wygrywa jednak na długim dystansie, ponieważ dłużej utrzymuje wysoką prędkość.
Dlaczego widłoróg zrzuca rogi?
Widłoróg zrzuca tylko rogową pochwę rogów. Kostny rdzeń zostaje, a nowa pochwa odrasta w ciągu kilku miesięcy.
Ile żyje antylopa widłoroga?
Na wolności widłorogi żyją zwykle do około 10 lat. Niektóre osobniki dożywają nieco dłużej.
