Tygrys syberyjski, nazywany też tygrysem amurskim, to najdalej na północ żyjąca populacja tygrysa (Panthera tigris). Zamieszkuje mroźne lasy rosyjskiego Dalekiego Wschodu i przygranicznych terenów Chin. Należy do największych kotów świata, a jeszcze w połowie XX wieku był bliski wyginięcia. W tym artykule wyjaśniamy, gdzie żyje, ile waży, czym się żywi i ile tych kotów zostało na wolności.
Jakie miejsce w systematyce zajmuje tygrys syberyjski?
Tygrys należy do rodziny kotowatych i rodzaju Panthera, podobnie jak lew, lampart i jaguar. Przez wiele lat biolodzy wyróżniali kilka podgatunków tygrysa, a tygrysa syberyjskiego opisywali jako Panthera tigris altaica. Natomiast od 2017 roku eksperci z grupy specjalistów od kotów IUCN uznają tylko dwa podgatunki:
- tygrysa kontynentalnego (Panthera tigris tigris), do którego należą tygrysy z Indii, Indochin, Chin i Rosji,
- tygrysa sundajskiego (Panthera tigris sondaica), który żyje dziś tylko na Sumatrze.
Mimo to nazwa tygrys syberyjski lub amurski wciąż funkcjonuje. Opisuje ona bowiem wyraźnie odrębną, północną populację, przystosowaną do surowego klimatu.
Gdzie żyje tygrys syberyjski?
Większość tygrysów amurskich żyje w Rosji, w Kraju Nadmorskim i na południu Kraju Chabarowskiego. Najważniejszą ostoją są przede wszystkim góry Sichote Aliń. Niewielka populacja przekracza też granicę i zamieszkuje północno wschodnie Chiny. Z kolei na Półwyspie Koreańskim tygrysy praktycznie wyginęły.
Zasięg występowania tygrysa syberyjskiego zaznaczony na mapie świata. Źródło: Wikipedia.
Tygrys syberyjski wybiera przede wszystkim lasy mieszane z dębem mongolskim i sosną koreańską. Takie lasy dają bowiem schronienie i obfitość zwierzyny. Każdy kot potrzebuje przy tym ogromnego terytorium. Rewir samca może mieć nawet ponad 1000 km², czyli więcej niż powierzchnia dużego miasta.
Jak wygląda tygrys syberyjski i ile waży?
Tygrys syberyjski ma pomarańczowe futro z czarnymi pręgami oraz biały brzuch i policzki. W porównaniu z tygrysami z południa jego sierść bywa jaśniejsza, a pręgi rzadsze i bardziej brązowe. Zimą futro staje się natomiast wyjątkowo gęste i długie. Dodatkowo pod skórą zwierzę gromadzi warstwę tłuszczu, która chroni je przed mrozem.
Tygrys amurski odpoczywający na zwalonym pniu.
Najważniejsze wymiary tego kota to:
- Masa samca: zwykle 180 do 200 kg, wyjątkowo więcej.
- Masa samicy: najczęściej około 100 do 130 kg.
- Długość ciała: u samców około 2 m, a do tego dochodzi około metrowy ogon.
- Wysokość w kłębie: około 1 m.
Dawne opisy podają czasem masę 300 do 400 kg. Takie liczby dotyczą jednak głównie otyłych zwierząt z ogrodów zoologicznych lub niesprawdzonych relacji myśliwych. Dzikie tygrysy amurskie i bengalskie mają podobne rozmiary.
Gęste futro tygrysa z charakterystycznymi czarnymi pręgami.
Czym żywi się tygrys syberyjski?
Tygrys syberyjski jest drapieżnikiem polującym na duże ssaki kopytne. Jego główną ofiarą są jelenie szlachetne i dziki. Ponadto poluje na sarny, jelenie wschodnie sika, piżmowce i łosie. Czasem zjada też mniejsze zwierzęta, a nawet ryby czy niedźwiedzie.
Poluje głównie o zmierzchu i w nocy, ponieważ wtedy łatwiej podejść ofiarę. Najpierw podkrada się do ofiary możliwie blisko, a następnie atakuje z bliskiej odległości. Duże zwierzę zabija zwykle ugryzieniem w kark lub w gardło. Po udanym polowaniu potrafi zjeść kilkadziesiąt kilogramów mięsa, a resztki często ukrywa i wraca do nich później.
Tropy tygrysa w błocie. Badacze liczą tygrysy między innymi na podstawie śladów.
Jak żyje tygrys syberyjski na wolności?
Tygrysy amurskie są zatem typowymi samotnikami. Samce i samice spotykają się głównie w okresie godowym. Każdy kot oznacza granice terytorium moczem, odchodami i śladami pazurów na drzewach. Dzięki temu sąsiedzi wiedzą, że teren jest zajęty, a do walk dochodzi rzadziej. Jeśli jednak dwa samce spotkają się na granicy rewirów, konflikt bywa groźny.
Dwa tygrysy w walce. Samce rywalizują o terytorium i samice.
Tygrysy dobrze pływają, dlatego chętnie wchodzą do wody. Ryk tygrysa słychać również z daleka. Ponadto koty te porozumiewają się prychaniem, tak zwanym chuffingiem, które służy do przyjaznego powitania.
Jak rozmnaża się tygrys syberyjski?
Samice dojrzewają w wieku około 3 do 4 lat, a samce nieco później. Ciąża trwa około 3,5 miesiąca. Na świat przychodzą zwykle 2 do 4 młode, które początkowo są ślepe i bezradne. Matka sama wychowuje kocięta, a także uczy je polowania. Młode pozostają z nią zwykle przez 18 do 24 miesięcy, a następnie szukają własnego terytorium.
Tygrysica przenosząca młode w pysku. Matka sama opiekuje się kociętami.
Czy tygrys syberyjski jest zagrożony wyginięciem?
Tak. Tygrys jako gatunek ma w Czerwonej Księdze IUCN status zagrożonego (EN), co pokazuje karta gatunku w bazie IUCN. W latach 30. XX wieku w Rosji przetrwało zaledwie kilkadziesiąt tygrysów amurskich. Na szczęście dzięki zakazowi polowań, ochronie lasów i walce z kłusownictwem populacja odbudowała się. Według rosyjskiego spisu z 2022 roku żyje tam około 750 tygrysów, a w Chinach kilkadziesiąt kolejnych.
Główne zagrożenia to jednak nadal:
- kłusownictwo, napędzane popytem na skóry i części ciała w medycynie ludowej,
- wycinka lasów i fragmentacja siedlisk,
- spadek liczebności dzików i jeleni,
- konflikty z ludźmi, gdy głodne tygrysy podchodzą do wsi,
- niska różnorodność genetyczna populacji.
Tygrys figuruje również w załączniku I konwencji CITES, który zakazuje handlu tymi zwierzętami. Od 1992 roku tygrysy amurskie bada z kolei projekt Siberian Tiger Project, w którym naukowcy śledzą zwierzęta za pomocą obroży telemetrycznych. Inne zagrożone koty Azji opisujemy w artykule Irbis śnieżny: ciekawostki, a przegląd fauny kontynentu znajdziesz w tekście Najpopularniejsze zwierzęta Azji.
Pysk tygrysa z bliska. Każde zwierzę ma niepowtarzalny układ pręg.
Najczęściej zadawane pytania
Czy tygrys syberyjski to największy kot świata?
Należy do największych dzikich kotów, jednak dzikie tygrysy bengalskie osiągają bardzo podobne rozmiary. Dlatego trudno wskazać jednoznacznego zwycięzcę.
Ile żyje tygrys amurski?
Na wolności żyje zwykle 10 do 15 lat, ponieważ zagrażają mu kłusownicy i walki z innymi tygrysami. W ogrodach zoologicznych może dożyć ponad 20 lat.
Czy tygrys syberyjski atakuje ludzi?
Rzadko. Zazwyczaj unika ludzi, natomiast do ataków dochodzi najczęściej, gdy zwierzę jest ranne, chore lub zaskoczone.
Czym tygrys amurski różni się od bengalskiego?
Ma gęstsze i dłuższe futro, jaśniejsze ubarwienie oraz grubszą warstwę tłuszczu. Te cechy pomagają mu przetrwać mroźne zimy. Więcej o kocich zwyczajach przeczytasz w artykule Dlaczego koty mruczą.
Powiązane wpisy:
Tygrys azjatycki (Panthera tigris): gdzie żyje, wygląd i ochrona
Lew afrykański (Panthera leo): wygląd, stado, polowanie i ochrona
Irbis, pantera śnieżna (Panthera uncia): wygląd, życie i ochrona
Najpopularniejsze zwierzęta Azji
Ryś euroazjatycki (Lynx lynx): wygląd, polowanie i ochrona w Polsce
Smilodon (tygrys szablozębny): wygląd, gatunki, polowanie i wymarcie
