Pies w Wigilię siedzi zwykle tuż przy stole i patrzy na każdy kęs, a kot krąży wokół półmiska z rybą. Trudno odmówić, kiedy wszyscy świętują. Jednak większość wigilijnych potraw zawiera składniki, które zwierzętom szkodzą: cebulę, czosnek, rodzynki, mak, ości, dużo tłuszczu i soli. Niektóre z nich mogą nawet zagrozić życiu.
W tym artykule znajdziesz tabelę 16 wigilijnych potraw z odpowiedzią, czy pies lub kot może ich spróbować, listę najgroźniejszych składników, objawy zatrucia i plan działania, gdy zwierzę coś zje. Podpowiadamy też, jak przygotować bezpieczny świąteczny posiłek dla psa i kota, jak oduczyć psa żebrania przy stole i jak upiec mu proste ciasteczka bez cukru i soli. Dzięki temu święta będą spokojne dla całej rodziny, łącznie z czworonogami.
Pies w Wigilię: co może zjeść, a czego nie?
Najprostsza zasada brzmi: dla zwierząt odkładamy jedzenie, zanim je przyprawimy. Kawałek gotowanej ryby bez ości, łyżka ugotowanych ziemniaków albo marchewki nie zaszkodzą zdrowemu psu. Natomiast gotowe potrawy ze stołu prawie zawsze mają w sobie coś niebezpiecznego. Poniższa tabela pomoże szybko sprawdzić najpopularniejsze dania.
| Potrawa | Pies | Kot | Dlaczego |
|---|---|---|---|
| Opłatek | mały kawałek tak | mały kawałek tak | to tylko mąka i woda, bez dodatków |
| Gotowana ryba bez ości i przypraw | odrobina tak | odrobina tak | pod warunkiem, że nie ma ości ani soli |
| Gotowane ziemniaki, marchew bez soli | tak | niewiele | bez masła, soli i sosu |
| Karp smażony | nie | nie | ości, panierka, tłuszcz i sól |
| Ryba po grecku | nie | nie | cebula w warzywach, ości, przyprawy |
| Śledź w oleju lub śmietanie | nie | nie | bardzo dużo soli, często cebula |
| Barszcz czerwony | nie | nie | czosnek, sól, przyprawy |
| Uszka i pierogi z kapustą i grzybami | nie | nie | cebula, grzyby, ciężkostrawna kapusta |
| Pierogi ruskie | nie | nie | podsmażana cebula, sól, tłuszcz |
| Kapusta z grochem | nie | nie | wzdęcia, cebula, tłuszcz |
| Sałatka jarzynowa | nie | nie | majonez, cebula, ogórki konserwowe |
| Kutia | nie | nie | mak, rodzynki, orzechy, miód |
| Makowiec | nie | nie | mak, rodzynki, cukier, tłuszcz |
| Piernik i pierniczki | nie | nie | przyprawy, gałka muszkatołowa, czekolada |
| Kompot z suszu | nie | nie | suszone śliwki i rodzynki, dużo cukru |
| Czekoladki i ozdoby z czekolady | nie | nie | teobromina jest trująca dla psów i kotów |
Dlaczego pies w Wigilię nie powinien jeść tego co my?
Psy i koty trawią jedzenie inaczej niż ludzie. Ich organizm gorzej radzi sobie z dużą ilością tłuszczu, soli i cukru, a niektórych substancji, na przykład teobrominy z czekolady, w ogóle nie potrafi szybko rozłożyć. Dlatego dawka, która dla człowieka jest obojętna, dla zwierzęcia bywa trująca.
Ogromne znaczenie ma też wielkość zwierzęcia. Kawałek makowca dla dorosłego człowieka to drobiazg. Jednak dla yorka ważącego 3 kg ta sama porcja odpowiada ponad dwudziestu kawałkom ciasta zjedzonym przez dorosłego człowieka. Ponadto wigilijna kolacja to wiele potraw naraz. Pies, który dostanie „tylko trochę” od każdego gościa, w sumie zjada naprawdę dużo.
Koty mają jeszcze jedną cechę: są bezwzględnymi mięsożercami. Ich organizm nie potrzebuje ziemniaków, ciasta ani słodyczy. Z kolei na cebulę i czosnek reagują silniej niż psy, a do tego trudniej zauważyć u nich pierwsze objawy choroby.

Kot na świątecznym stole łatwo sięgnie po rybę, ości albo potrawy z cebulą.
Które składniki wigilijnych potraw są najgroźniejsze?
Niektóre produkty tylko podrażniają żołądek, inne uszkadzają nerki, wątrobę lub krew. Poniżej opisujemy te, na które trzeba uważać szczególnie w grudniu.
Rodzynki i winogrona
Rodzynki są w kutii, makowcu, kompocie i wielu ciastach. U psów mogą wywołać ostrą niewydolność nerek. Według ośrodka toksykologicznego ASPCA za zatrucie prawdopodobnie odpowiada kwas winowy, którego psy nie potrafią przetworzyć. Co ważne, nie znamy bezpiecznej dawki, a wrażliwość różni się między psami. Dlatego każdą zjedzoną garść rodzynek traktuj poważnie i zadzwoń do weterynarza.
Cebula i czosnek
Cebula, czosnek, por i szczypiorek niszczą czerwone krwinki i mogą prowadzić do anemii. Gotowanie ani smażenie nie zmniejsza ich szkodliwości. Szczególnie wrażliwe są koty, ale przy większej ilości chorują także psy. Tymczasem cebula trafia do farszu pierogów, ryby po grecku, śledzi i sałatki, więc większość wigilijnych potraw odpada już z tego powodu.
Czekolada
Czekolada zawiera teobrominę i kofeinę, które u psa wywołują wymioty, biegunkę, przyspieszone bicie serca, drżenie mięśni, a nawet drgawki. Im ciemniejsza czekolada, tym groźniejsza. Uważaj także na czekoladowe ozdoby na choince, bo pies potrafi je zjeść razem ze sreberkiem, gdy nikt nie patrzy.
Mak, orzechy i ksylitol
Makowiec i kutia to przede wszystkim cukier, tłuszcz i rodzynki. Sam mak może też zawierać alkaloidy opium. Główny Inspektorat Sanitarny co jakiś czas wycofuje partie maku z przekroczonym ich poziomem, a dla małego psa porcja ciasta to duża dawka. Orzechy makadamia wywołują u psów osłabienie, wymioty, drżenie mięśni i gorączkę. Z kolei ksylitol, czyli słodzik w ciastach „bez cukru” i gumach do żucia, gwałtownie obniża psu poziom cukru we krwi i może uszkodzić wątrobę.
Ości, kości i tłuste resztki
Ości karpia i drobne kości drobiu mogą utknąć w gardle lub przebić ścianę jelita. Natomiast tłuste potrawy, zwłaszcza smażone, sprzyjają zapaleniu trzustki. To bolesna choroba, która często wymaga leczenia w klinice. Dlatego nie wrzucaj do psiej miski resztek, skórek ani okrawków po krojeniu.
Alkohol
Nawet niewielka ilość alkoholu może psu lub kotu zaszkodzić. Wywołuje wymioty, zaburzenia równowagi, spadek temperatury ciała, a w ciężkich przypadkach śpiączkę. Nie zostawiaj kieliszków na niskich stolikach i uważaj na ciasta nasączane alkoholem.
Jak rozpoznać, że pies w Wigilię zjadł coś szkodliwego?
Objawy pojawiają się czasem po kilkunastu minutach, a czasem dopiero następnego dnia. Zwróć uwagę na:
- wymioty i biegunkę, zwłaszcza powtarzające się,
- ślinienie, częste oblizywanie się i odmowę jedzenia,
- bolesny, twardy brzuch i przyjmowanie pozycji „modlącej się”, z przodem ciała przy ziemi,
- apatię, osłabienie lub przeciwnie, silny niepokój,
- drżenie mięśni, chwiejny chód, drgawki,
- blade dziąsła i przyspieszony oddech,
- zwiększone pragnienie lub brak oddawania moczu.
Co zrobić, gdy pies w Wigilię zje coś szkodliwego?
Działaj szybko, ale spokojnie. W wielu zatruciach liczy się czas, bo weterynarz może jeszcze usunąć truciznę z żołądka.
- Zabierz zwierzęciu resztę jedzenia i sprawdź, co dokładnie zjadło i w jakiej ilości.
- Zachowaj opakowanie lub zapisz skład potrawy.
- Zadzwoń do swojego weterynarza albo do najbliższej całodobowej lecznicy. Sprawdź wcześniej, która lecznica pracuje w święta.
- Nie wywołuj wymiotów na własną rękę. Przy niektórych substancjach, ościach i ostrych przedmiotach może to bardziej zaszkodzić.
- Jedź do lecznicy, jeśli lekarz tak zaleci, i zabierz ze sobą informację o zjedzonym produkcie.
- Przez kolejną dobę obserwuj zwierzę, nawet jeśli wydaje się zdrowe.
Jak przygotować bezpieczną Wigilię dla psa i kota?
Zwierzę nie musi czuć się pominięte. Wystarczy przygotować dla niego osobny, prosty posiłek i ustalić kilka zasad dla domowników oraz gości. Oto sprawdzone sposoby:
- odłóż dla psa kawałek gotowanej ryby, na przykład dorsza, i dokładnie usuń wszystkie ości,
- ugotuj kilka plasterków marchewki lub ziemniaka bez soli,
- daj psu świąteczny gryzak lub przysmak przeznaczony dla zwierząt,
- kotu podaj odrobinę gotowanej ryby lub jego ulubioną mokrą karmę,
- poproś gości, żeby nie dokarmiali zwierząt, nawet jeśli bardzo proszą,
- w czasie kolacji zamknij psa lub kota w spokojnym pokoju z wodą i legowiskiem, jeśli nie umie się powstrzymać,
- po kolacji od razu sprzątnij resztki ze stołu i zamknij kosz na śmieci.
Pamiętaj też, że świąteczny posiłek dla zwierzęcia to dodatek, a nie druga kolacja. Przekarmianie w święta często kończy się biegunką, a u starszych psów dodatkowo zaostrzeniem chorób trzustki lub nerek.
Pies w Wigilię żebrze przy stole: jak sobie z tym poradzić?
Żebranie to zachowanie wyuczone. Jeśli pies kiedyś dostał coś ze stołu, będzie próbował znowu, i to z coraz większym uporem. Zamiast walczyć z nim w trakcie kolacji, lepiej przygotować go kilka godzin wcześniej. Zmęczony i najedzony pies dużo łatwiej odpuszcza.

Pies przy stole szybko uczy się żebrać, a czekoladowe ciastka są dla niego groźne.
- Po południu wyjdź z psem na długi spacer, najlepiej z elementami węszenia i zabawy.
- Nakarm go zwykłą porcją przed kolacją, a nie po niej.
- Przygotuj legowisko w pobliżu, ale tak, żeby pies nie sięgał do stołu.
- Na czas kolacji daj mu długi gryzak, kong z karmą albo matę węchową.
- Nagradzaj spokojne leżenie na legowisku małym psim przysmakiem.
- Uprzedź wszystkich przy stole, że nikt nie dokarmia psa, także „pod stołem”.
Konsekwencja domowników jest tu ważniejsza niż sam trening. Wystarczy jedna osoba, która ukradkiem poda psu kawałek pieroga, i cała praca idzie na marne.
Pies w Wigilię a goście i dzieci
Święta to dla zwierząt także dużo nowych zapachów, głośne rozmowy, dzwonek do drzwi i ruch w mieszkaniu. Część psów i kotów dobrze to znosi, ale wiele odczuwa stres. Zestresowane zwierzę chętniej zjada to, co znajdzie, a czasem także gryzie lub drapie, gdy ktoś je zaczepia.
Dzieci najczęściej dokarmiają zwierzęta ze stołu, bo chcą się podzielić czymś smacznym. Dlatego wytłumacz im wcześniej, czego nie wolno dawać, i zaproponuj inne zadanie, na przykład wręczenie psu jego własnego przysmaku. Przygotuj też zwierzęciu ciche pomieszczenie, do którego goście nie wchodzą.
Prosty świąteczny przysmak dla psa
Jeśli chcesz, żeby pies miał coś „od święta”, upiecz mu ciasteczka marchewkowe. Wymieszaj szklankę mąki pełnoziarnistej, jedno jajko, jedną drobno startą marchewkę i łyżkę oleju rzepakowego. Jeśli ciasto jest zbyt suche, dodaj odrobinę wody. Rozwałkuj je na grubość około pół centymetra, wytnij małe ciasteczka i piecz około 20 minut w temperaturze 180 stopni. Podawaj po jednym lub dwa dziennie, a resztę przechowuj w zamkniętym pojemniku do tygodnia.

Domowe ciasteczka w kształcie kości to bezpieczny świąteczny przysmak dla psa.
Ciasteczka nie zawierają cukru, soli, przypraw ani masła. Mimo to psy z alergią pokarmową lub chorobami przewodu pokarmowego powinny dostawać tylko przysmaki zatwierdzone przez weterynarza.
Pies w Wigilię: na co uważać poza jedzeniem?
Zagrożenia nie kończą się na talerzu. Koty uwielbiają bawić się włosem anielskim i lametą, a połknięta nitka może zaplątać się w jelitach i wymagać operacji. Bombki tłuką się na ostre kawałki, a światełka na choince kuszą szczenięta do gryzienia kabli. Woda w stojaku choinki bywa zanieczyszczona żywicą i środkami do przedłużania świeżości, dlatego warto ją przykryć.
Groźne są też niektóre świąteczne rośliny, na przykład jemioła, ostrokrzew czy amarylis. Opisujemy je dokładnie w artykule Rośliny na Boże Narodzenie a psy i koty: które są trujące?. Jeśli szukasz bezpiecznego prezentu, zajrzyj do tekstu Co kupić psu pod choinkę?. Pamiętaj również, że kilka dni po świętach czeka zwierzęta Sylwester, więc przeczytaj, jak przygotować psa i kota na fajerwerki.
Czy pies w Wigilię może dostać opłatek?
Tak, jeśli to zwykły, biały opłatek bez dodatków. Składa się tylko z mąki i wody, więc mały kawałek nie zaszkodzi. Dzielenie się opłatkiem ze zwierzętami to dawny polski zwyczaj. Na wsi zanoszono go krowom i koniom do obory, bo wierzono, że zapewni im zdrowie w nowym roku. Z kolei kolorowe opłatki dla zwierząt, sprzedawane w niektórych sklepach, warto obejrzeć i sprawdzić skład. Opłatek to jednak tylko symbol, więc jeden mały kawałek w zupełności wystarczy. Większa ilość suchego opłatka może psu przykleić się do podniebienia, a kotu po prostu nie posmakuje.
Najczęściej zadawane pytania
Czy pies może jeść karpia?
Smażonego karpia ze stołu nie. Ma dużo drobnych ości, tłustą panierkę i sól. Mały kawałek gotowanego lub pieczonego mięsa bez ości i przypraw zwykle nie zaszkodzi zdrowemu psu.
Czy pies może jeść pierogi?
Nie. Farsz pierogów ruskich i pierogów z kapustą zawiera cebulę, a ciasto bywa smażone na tłuszczu. Cebula jest szkodliwa dla psów i kotów nawet po ugotowaniu.
Czy kot może jeść rybę z Wigilii?
Może dostać odrobinę gotowanej ryby bez ości, soli i przypraw. Ryba po grecku, śledź i ryba smażona w panierce nie nadają się dla kota.
Ile rodzynek jest groźne dla psa?
Nie ma znanej bezpiecznej ilości. Niektóre psy chorują już po kilku rodzynkach, inne znoszą więcej. Dlatego po zjedzeniu rodzynek zawsze skontaktuj się z weterynarzem.


















