Skalar: wymagania, akwarium i z jakimi rybami go trzymać

Skalar (Pterophyllum scalare) to jedna z najpopularniejszych ryb akwariowych. Ma wysokie, płaskie ciało i długie płetwy, które przypominają żagle. Dlatego akwaryści nazywają go też żaglowcem. W tym poradniku wyjaśniamy, jakiego akwarium potrzebuje skalar, jak go karmić i z jakimi rybami może pływać.

Skąd pochodzi skalar i jak wygląda?

Skalar pochodzi z dorzecza Amazonki w Ameryce Południowej. Żyje tam w spokojnych, zarośniętych wodach, wśród korzeni i roślin. Należy do rodziny pielęgnicowatych, podobnie jak paletki i pielęgniczki. Rodzaj Pterophyllum obejmuje trzy gatunki, jednak w akwariach dominuje właśnie skalar zwyczajny.

Dorosła ryba osiąga około 15 cm długości. Razem z płetwami może mieć jednak nawet 20 do 25 cm wysokości. Dzika forma jest srebrzysta z ciemnymi, pionowymi pasami. Hodowcy wyhodowali natomiast wiele odmian barwnych, na przykład marmurkowe, czarne, złote, platynowe i welonowe.

Skalar w pionowe pasy wśród zielonych roślin

Skalar o złocistym ciele z ciemnymi pasami pływa wśród zielonych roślin.

Jakie akwarium potrzebuje skalar?

Skalary są duże i żyją w grupach, dlatego potrzebują przestronnego zbiornika. Dla kilku dorosłych ryb zaleca się akwarium o pojemności co najmniej 200 litrów. Ważna jest zwłaszcza wysokość zbiornika, która powinna wynosić minimum 50 cm. Wysokie ciało i długie płetwy wymagają bowiem miejsca w pionie.

Wystrój powinien przy tym przypominać naturalne siedlisko. Sprawdzą się wysokie rośliny, takie jak żabienice, oraz korzenie ustawione pionowo. Jednocześnie trzeba zostawić wolną przestrzeń do pływania. Filtr nie powinien tworzyć silnego prądu, ponieważ skalary lubią spokojną wodę.

Jakie parametry wody lubi skalar?

Skalar preferuje wodę miękką lub średnio twardą i lekko kwaśną. Odmiany hodowlane dobrze znoszą jednak szerszy zakres parametrów. Najważniejsza jest jednak stabilność i czystość wody.

temperatura: 24 do 28°C,
odczyn pH: około 6,0 do 7,5,
twardość: miękka do średnio twardej,
podmiany: co tydzień około 20 do 30% wody.

Zbyt zimna woda osłabia odporność ryb. Z kolei nagłe zmiany temperatury i pH wywołują stres i choroby. Dlatego przed wpuszczeniem nowych ryb warto je obejrzeć i przeprowadzić kwarantannę.

Biały skalar platynowy na niebieskim tle akwarium

Platynowa, prawie biała odmiana skalara z długimi płetwami brzusznymi.

Czym karmić te ryby?

Skalar jest wszystkożerny, ale w naturze zjada głównie drobne zwierzęta. Najlepiej podawać mu urozmaiconą dietę. Podstawą mogą być dobre płatki lub granulaty dla pielęgnic. Ponadto warto kilka razy w tygodniu podać pokarm mrożony lub żywy, na przykład:

ochotki,
rozwielitki (dafnie),
solowca (artemię),
wodzienia (larwy komarów).

Najlepiej karmić dwa lub trzy razy dziennie małymi porcjami. Resztki pokarmu psują wodę, więc należy je usuwać. Pamiętaj również, że dorosły skalar zjada każdą rybkę, która zmieści mu się w pysku.

Z jakimi rybami może pływać skalar?

Dobór towarzystwa to najważniejsza decyzja w akwarium ze skalarami. Współlokatorzy powinni lubić podobną wodę, mieć spokojny charakter i odpowiednią wielkość. Dobrze, jeśli pochodzą z Ameryki Południowej, ponieważ mają zbliżone wymagania.

Polecani towarzysze w akwarium

kiryski z rodzaju Corydoras, które sprzątają dno,
zbrojniki, na przykład Ancistrus, zjadające glony,
większe kąsaczowate, takie jak bystrzyk Pereza,
gurami mozaikowy i inne spokojne gurami,
pielęgniczka Ramireza oraz pielęgniczka Altispinosa,
paletki, choć potrzebują one cieplejszej wody.

Których ryb lepiej unikać?

bardzo małych ryb, na przykład neonów i małych razbor, które skalar może zjeść,
ryb skubiących płetwy, takich jak brzanka sumatrzańska,
dużych i agresywnych pielęgnic,
ryb lubiących chłodną wodę, na przykład welonów.

Neony Innesa bywają trzymane z młodymi skalarami. Gdy skalary dorosną, ryzyko zjedzenia neonów jednak wyraźnie rośnie. Szerszy przegląd gatunków znajdziesz w artykule o tym, jakie są gatunki ryb akwariowych.

Dwie ryby o złotych głowach w zarośniętym akwarium

Dwa skalary o srebrnych ciałach i złotych głowach w akwarium z roślinami.

Jaki temperament ma skalar?

Skalar jest zwykle spokojny, jednak nie jest rybą całkowicie łagodną. W grupie ryby ustalają hierarchię, a w czasie tarła para broni terytorium. Wtedy potrafi przeganiać inne ryby. Dlatego najlepiej kupić grupę 5 lub 6 młodych ryb. Z czasem dobiorą się w pary, a nadmiarowe osobniki można oddać.

Jak rozmnaża się skalar?

Skalary składają ikrę na płaskich powierzchniach, na przykład na liściach roślin lub kamieniach. Wcześniej para dokładnie czyści wybrane miejsce, a następnie odgania inne ryby. Samica składa zwykle kilkaset jaj. Następnie oboje rodzice wachlują ikrę płetwami i pilnują jej. Larwy wylęgają się po około 2 do 3 dniach w temperaturze 27 do 28°C.

W akwarium ogólnym rodzice często zjadają ikrę lub tracą ją przez inne ryby. Dlatego hodowcy przenoszą liść z ikrą do osobnego zbiornika. Narybek karmi się początkowo świeżo wyklutymi larwami solowca.

Ryba akwariowa o czerwonawym ubarwieniu z pasami wśród liści

Skalar o czerwonawym, prążkowanym ciele pływa wśród wąskich liści roślin.

Więcej o biologii gatunku znajdziesz w bazie FishBase. Warto też poznać pokrewne pielęgnice.

Na jakie choroby choruje skalar?

Zdrowy skalar ma rozłożone płetwy, żywe kolory i chętnie je. Natomiast ryba chora często chowa się, sklejone płetwy trzyma przy ciele i odmawia pokarmu. Najczęstsze problemy to:

ospa rybia, czyli białe kropki na ciele i płetwach,
bakteryjne gnicie płetw, zwykle przy złej jakości wody,
pasożyty jelitowe, które powodują chudnięcie i białe odchody,
infekcje grzybicze po urazach.

Większości chorób można zapobiec, dbając o czystą wodę i stałą temperaturę. Ponadto warto unikać przegęszczenia akwarium. W razie objawów najlepiej przenieść chorą rybę do zbiornika kwarantannowego i skonsultować leczenie ze sklepem akwarystycznym lub lekarzem weterynarii.