Dalmatyńczyk to jedna z najbardziej rozpoznawalnych ras psów na świecie. Białą sierść w czarne lub brązowe cętki zna niemal każdy, także dzięki filmom Disneya. Za efektownym wyglądem kryje się jednak pies o ogromnej potrzebie ruchu, wrażliwy i wymagający konsekwentnego wychowania. Ponadto rasa ma dwie ważne skłonności zdrowotne: dziedziczną głuchotę i kamicę moczanową. Poniżej znajdziesz wszystko, co warto wiedzieć, zanim dalmatyńczyk zamieszka w Twoim domu.
Skąd pochodzi dalmatyńczyk?
Nazwa rasy pochodzi od Dalmacji, czyli regionu na wybrzeżu Adriatyku, który dziś należy do Chorwacji. Dlatego FCI uznaje Chorwację za kraj pochodzenia rasy. Wcześniejsza historia cętkowanych psów pozostaje jednak niejasna. Podobne psy pojawiają się na dawnych obrazach i w zapiskach z XVI i XVII wieku, ale nie wiadomo dokładnie, gdzie powstały.
Najlepiej udokumentowany rozdział historii rasy rozegrał się w Anglii w XVIII i XIX wieku. Dalmatyńczyki biegły wtedy obok powozów i przy koniach, pilnowały stajni oraz zaprzęgów podczas postoju. Z tego powodu nazywano je psami powozowymi. W Stanach Zjednoczonych towarzyszyły z kolei konnym wozom strażackim. Do dziś są nieoficjalnym symbolem wielu amerykańskich straży pożarnych.
Jak wygląda dalmatyńczyk?
To pies średniej wielkości, smukły, muskularny i bardzo wytrzymały. Według wzorca FCI nr 153 wygląda to tak:
- wysokość w kłębie: psy 56 do 62 cm, suki 54 do 60 cm,
- masa ciała: psy około 27 do 32 kg, suki około 24 do 29 kg,
- sierść: krótka, twarda, gęsta i błyszcząca,
- umaszczenie: białe z czarnymi albo brązowymi cętkami, wyraźnie oddzielonymi od siebie,
- nos: czarny u psów z czarnymi cętkami i brązowy u psów z brązowymi cętkami.
Ciekawostką jest to, że szczenięta rodzą się prawie całkowicie białe. Cętki pojawiają się dopiero po kilku tygodniach i ciemnieją jeszcze przez kolejne miesiące. W FCI dalmatyńczyk należy do grupy 6, czyli psów gończych i ras pokrewnych.

Dalmatyńczyk w brązowe cętki, z brązowym nosem
Jaki charakter ma dalmatyńczyk?
Dalmatyńczyk jest przyjazny, pogodny i bardzo przywiązany do swoich ludzi. Zwykle chce uczestniczyć we wszystkim, co dzieje się w domu. Dlatego źle znosi długie godziny samotności i nie nadaje się do życia w kojcu. Krótka sierść słabo chroni go przy tym przed zimnem.
To również pies inteligentny, jednak bywa uparty. Najlepiej uczy się metodami pozytywnymi, czyli z nagrodami, zabawą i krótkimi sesjami. Surowe kary przynoszą natomiast odwrotny skutek, ponieważ rasa jest wrażliwa. Wczesna socjalizacja z ludźmi, dziećmi, psami i innymi zwierzętami jest bardzo ważna. Dzięki niej wyrasta pewny siebie i zrównoważony pies.
Czy dalmatyńczyk nadaje się dla rodziny z dziećmi?
Dobrze wychowany dalmatyńczyk zwykle świetnie dogaduje się ze starszymi dziećmi i chętnie się z nimi bawi. Przy małych dzieciach trzeba jednak uważać, bo młody pies jest żywiołowy i może je niechcący przewrócić. Zabawy dziecka z psem zawsze powinny odbywać się pod okiem dorosłych.
Ile ruchu potrzebuje dalmatyńczyk?
Bardzo dużo. Rasa przez pokolenia pokonywała kilometry obok powozów, dlatego ma wyjątkową wytrzymałość. Dorosły pies potrzebuje codziennie co najmniej dwóch godzin aktywności, w tym swobodnego biegania. Sam spacer na smyczy wokół bloku zdecydowanie nie wystarczy.
Znudzony dalmatyńczyk szybko znajduje sobie zajęcie, na przykład niszczy meble albo głośno szczeka. Dlatego rasa najlepiej pasuje do osób aktywnych. Świetnie sprawdzi się jako towarzysz:
- biegania i dogtrekkingu,
- jazdy na rowerze, gdy pies jest już dorosły i zdrowy,
- wędrówek górskich,
- sportów kynologicznych, na przykład agility, flyball czy obedience.
Więcej o tym, czy to pies dla Ciebie, przeczytasz w artykule czy dalmatyńczyk to pies dla aktywnych.

Trzy dalmatyńczyki na smyczy podczas jesiennego spaceru w parku
Na co choruje dalmatyńczyk?
Dalmatyńczyk żyje zwykle od 11 do 13 lat. Rasa ma jednak dwie charakterystyczne skłonności zdrowotne, o których przyszły właściciel musi wiedzieć.
Dziedziczna głuchota
Głuchota u dalmatyńczyków ma podłoże genetyczne i wiąże się z genami odpowiedzialnymi za białą sierść. Według badań prowadzonych przez prof. George’a Straina z Louisiana State University około 8% szczeniąt tej rasy w USA jest głuchych na oba uszy, a około 22% słyszy tylko jednym uchem. Dane te publikuje LSU. Słuch szczeniąt sprawdza się badaniem BAER, które wykonuje się zwykle po ukończeniu 5 tygodni.
Odpowiedzialni hodowcy badają wszystkie szczenięta i nie rozmnażają psów z wadą słuchu. Głuchy pies może jednak prowadzić dobre życie u świadomego opiekuna. Trzeba go wtedy uczyć sygnałów ręcznych, budzić delikatnie i zawsze wyprowadzać na smyczy w miejscach, gdzie nie usłyszy samochodu.
Kamica moczanowa
Prawie wszystkie dalmatyńczyki mają mutację genu SLC2A9. Ich organizm wydala przez to z moczem dużo kwasu moczowego, a w pęcherzu mogą tworzyć się kamienie moczanowe. Dotyczy to zwłaszcza samców. Dlatego dieta rasy powinna zawierać mało puryn, czyli unikać między innymi podrobów, sardynek i drożdży. Pies musi też stale mieć świeżą wodę i często wychodzić na siku.
W latach 70. XX wieku rozpoczęto w USA program krzyżówki dalmatyńczyka z pointerem, czyli wyżłem angielskim. Jego celem było uzyskanie psów z prawidłowym genem. Takie psy nazywa się LUA, od angielskiego określenia low uric acid. Więcej o wyżłach przeczytasz w artykule o psach myśliwskich wyżłach.
Jak pielęgnować dalmatyńczyka?
Krótka sierść wygląda na bezproblemową, jednak dalmatyńczyk linieje obficie przez cały rok. Białe włoski wbijają się w tkaniny i trudno je usunąć. Dlatego warto szczotkować psa kilka razy w tygodniu gumową rękawicą lub szczotką. Kąpiel wystarczy natomiast od czasu do czasu, gdy pies się ubrudzi.
Pielęgnacja obejmuje także:
- regularne skracanie pazurów, zgodnie z poradnikiem jak przycinać pazury psu,
- sprawdzanie i czyszczenie uszu,
- dbanie o zęby, na przykład szczotkowanie lub gryzaki,
- kontrolę skóry, bo rasa bywa skłonna do alergii.
Jak wybrać szczeniaka dalmatyńczyka?
Popularność rasy po filmie „101 dalmatyńczyków” doprowadziła do rozwoju pseudohodowli. Dlatego szczeniaka warto szukać wyłącznie w zarejestrowanej hodowli, na przykład należącej do Związku Kynologicznego w Polsce. Dobry hodowca:
- pokazuje wyniki badań słuchu BAER każdego szczenięcia,
- zna przodków psów i chętnie opowiada o ich zdrowiu,
- pozwala zobaczyć matkę szczeniąt i warunki, w jakich dorastają,
- wydaje szczenię z metryką, książeczką zdrowia i umową.
Najczęściej zadawane pytania
Czy dalmatyńczyk może mieszkać w bloku?
Tak, pod warunkiem że opiekun zapewni mu codziennie dużo ruchu. Bez tego dalmatyńczyk w mieszkaniu szybko się nudzi i sprawia kłopoty.
Czy dalmatyńczyk dużo linieje?
Tak. Mimo krótkiej sierści linieje przez cały rok, dlatego wymaga regularnego szczotkowania.
Ile żyje dalmatyńczyk?
Zwykle od 11 do 13 lat, a zdrowe i aktywne psy często żyją dłużej.
Dlaczego dalmatyńczyk ma cętki?
Za cętki odpowiadają geny umaszczenia, które dają białe tło i wyraźne plamy pigmentu. Szczenięta rodzą się białe, a cętki pojawiają się po kilku tygodniach życia.


















